Zottegem houdt in februari volgend jaar een lichtfestival. Het lichtfestival vertelt het verhaal van Lamoraal van Egmont, de graaf die in de zestiende eeuw onthoofd werd, samen met graaf Van Horne in Brussel. Drie dagen lang kan je een parcours van een kilometer wandelen langs kunst- en lichtinstallaties. Veel gebouwen in het centrum zullen daarbij extra opvallen.
Klik hier voor meer informatie.
Uit handen van de Weerter locoburgemeester Martijn van den Heuvel kreeg de in Weert geboren historicus Joost Welten dinsdagavond de prestigieuze Van Hornepenning met bijbehorende oorkonde uitgereikt.
Dat gebeurde – voor Joost geheel onverwacht – op het einde van zijn les over de Franse tijd die door Joost Welten gegeven werd in de immens populaire cursus Weerterlogie van het geschied- en oudheidkundig genootschap De Aldenborgh Weert.
Belangstelling voor erfgoed
Locoburgemeester Martijn van den Heuvel liet in zijn toespraak duidelijk merken dat het Weerter gemeentebestuur grote waardering heeft voor historici die onderzoek doen naar de lokale geschiedenis.
Zeker als zij door het schrijven en vertellen daarover een groot algemeen publiek weten te bereiken en daarmee de belangstelling voor erfgoed in de gemeenschap voeden en koesteren.
Boeken
Joost Welten is naast docent bij de cursus Weerterlogie vooral bekend van een indrukwekkende serie boeken. Zijn meest recente werk is ‘Dansen rond de troon van Willem I’ dat een uniek en intiem inkijkje biedt in het hofleven van de eerste koning van Nederland.
Maar ook zijn boek de Vergeten Prinsessen van Thorn prijkt in menig Weerter boekenkast. En wie is er niet naar de gelijknamige tentoonstelling in Venlo geweest waar Joost gastcurator was. Maar ook over de theatershows i.sm. de Aldenborgh bij gelegenheid van de boekpresentaties van Joost wordt nog vaak gesproken.
In onze regio kennen we Joost’s werk vooral van zijn boek ‘In dienst voor Napoleon’s Europese droom’ (2007) waarin hij op minutieuze en onnavolgbare manier het leven en de ontberingen van de Nederweerter en Weerter dienstplichtigen in het leger van Napoleon beschrijft. Voor veel Nederweerter erfgoedliefhebbers is dit boek de ‘bijbel’ voor hun genealogisch en historisch onderzoek.
Krottenpoffers
Hetzelfde boek vormde in 2011 de inspiratiebron voor Gerard Kessels, die daar zijn toneelstuk ‘Aaf en aan oppe Mössebaan’ op baseerde. Daarin is Nederweert, gelegen in een uithoek van het toenmalige Franse rijk, het domein van smokkelaars en deserteurs. Volgens velen is het een van de succesvolste toneelstukken van toneelvereniging De Krottepoffers.
Bakens
De Aldenborgh feliciteert Joost Welten van harte met deze waarderende huldeblijk van het gemeentebestuur van Weert. De historicus en zijn partner Lena Reyners hebben hun bakens inmiddels weer verzet en reizen binnenkort af naar Wenen om daar drie jaar onderzoek te gaan doen naar de geschiedenis van de Habsburgers in de Franse tijd. Daar gaat ongetwijfeld weer een prachtboek uit voortkomen.
Foto: WeertdeGekste – 17 oktober 2023
Hunsel – Op dinsdagavond 22 augustus vond in het kader van de Cultuurhistorische Zomer 2023 de laatste Gluren bij de Buren plaats, en wel in Hunsel. De belangstelling voor deze avond was overweldigend. Meer dan 300 bezoekers hadden de weg gevonden naar de Sint Jacobuskerk. Zij waren overigens niet de eersten. Reeds vele eeuwen – en tot op de dag van vandaag – is de kerk van Hunsel een belangrijke halteplaats voor pelgrims op de route naar Santiago de Compostela.
Voor de deelnemers aan deze Gluren bij de Buren had de kerk te weinig zitplaatsen; een aantal bezoekers moest zich tevredenstellen met een staanplaats achter in de kerk. Menig pastoor zou zich verheugen op een dergelijke opkomst.
Peter Korten vertelde dat in de 18-jarige geschiedenis van Gluren bij de Buren nog nooit een bezoek aan Hunsel was gebracht. Toen voor de editie van 2023 contact met Hunsel werd gezocht, was het enthousiasme groot. Binnen de kortste keren hadden zich 36 vrijwilligers aangemeld. Na de collecte aanbevolen te hebben, gaf hij het woord aan deken Miltenburg van Thorn.
Deken Miltenburg verhaalde dat hij bij zijn eerste bezoek aan Hunsel door de navigatieapparatuur via een omweg door de landelijke omgeving naar de kerk was gestuurd. Later had hij de kortste weg naar de kerk gevonden.
Na deze toespraken volgde een rondleiding in groepen door Hunsel. Op verschillende plaatsen vertelden enthousiaste en deskundige inleiders over gebouwen en gebeurtenissen in Hunsel.
Tegenover de kerk ligt een oude, mooie pastorie in neoclassicistische stijl. De huidige eigenaar, Leo Stratermans, vertelde op geestige wijze iets over dat gebouw. Hunsel werd in de eerste helft van de 19de eeuw een zelfstandige parochie. Dat vroeg volgens de toenmalige pastoor ook om een passende pastorie. De pastorie werd gebouwd met “veldbrandbrikken,” vervaardigd van leem die in de loop der eeuwen door de Uffelse beek in de nabijheid was afgezet. Het bezoek aan de pastorie werd afgesloten met een wandeling door de mooi aangelegde tuin met aan de bomen rijpende peren en druiven.
Een ander bezienswaardig gebouw is een boerderij, die na een brand herbouwd is op de fundamenten van een eeuwenoude boerderij. Deze dateerde uit de tijd dat Hunsel deel uitmaakte van de heerlijkheid Kessenich van de heren Van Waes. De rijksheerlijkheden Kessenich, Thorn en Neeritter vormden de zogenaamde “Drie Eigen.”
Maan Verheyen vertelde in de speeltuin dat tijdens de bezetting in de omgeving van Hunsel door de Duitsers een geheimzinnig en streng bewaakt kamp werd gebouwd. In het kamp waren ook jonge vrouwen gehuisvest, zogenaamde Blitzmädel, genoemd naar de bliksemschicht op hun uniform. Hun verschijning veroorzaakte nogal wat opwinding in Hunsel, waar de vrouwen zedig gekleed gingen met rokken tot onder de knie en daaronder kousen. Het kamp bleek een onderdeel te zijn van een radarsysteem met ook een post in Weert om vliegtuigen van de geallieerden te lokaliseren. Als dat het geval was, volgde een poging om met Nachtjäger het vliegtuig neer te halen, hetgeen helaas ook wel met succes gebeurde.
In de nacht van 20 op 21 juli werd een Lancaster, een Engelse bommenwerper, in de buurt van Hunsel door een Duits jachtvliegtuig neergeschoten. De zeven bemanningsleden kwamen daarbij om. Zij hebben hun laatste rustplaats gevonden bij de kerk in Hunsel. De inleider, Ton Bosmans, verhaalde hoe hij erin geslaagd was om in contact te komen met familieleden van de omgekomenen en foto’s van hen te krijgen.
In een bocht van de Kallestraat verwelkomde Rob Adams het gezelschap. Op die plaats staan een aantal zogenaamde zichtborden. Op deze borden zijn verdwenen gebouwen afgebeeld die vanaf deze plaats zichtbaar waren, zoals een in de oorlog opgeblazen windmolen en het enkele jaren geleden afgebroken herenhuis Velter, annex bouwbedrijf, op een plek waar nu een parkje is.
In het gebouw van de KPJ werd door Harry Houben de geschiedenis van de schutterij Sint Jacobus belicht. In de tijd van de heren Van Waes had de schutterij onder meer een taak bij de verdediging van de landsgrenzen van de heerlijkheid Kessenich. De beloning daarvoor bestond vaak uit een aam bier, zo’n 150 liter, dat de leden van de schutterij niet versmaadden. Het gezegde “als het kalf niet wil drinken, doe het dan maar bij de schutterij” duidt erop dat de leden van de schutterij de naam hadden niet vies te zijn van alcoholische drank.
Na de geslaagde rondleiding volgde een primeur in het 18-jarig bestaan van Gluren bij de Buren. Het kerkbestuur van Hunsel bood alle bezoekers een drankje aan in het parochiehuis; een geste die zeer op prijs werd gesteld en navolging verdient.
Thieu Wieërs verhaalde in de kerk over het beeld van Sint Rochus, patroonheilige van de pestlijders. Aan de voet van het beeld is een hond afgebeeld, als verbeelding van honden die voedsel naar pestlijders brachten. Rochus wijst met zijn hand naar een pestbuil op zijn bovenbeen. Vermeldenswaard is dat het blote been bij een restauratie voorzien is van kleding. Een bloot been werd blijkbaar als onzedelijk beschouwd.
In het bomvolle parochiehuis bedankte Peter Korten uitvoerig de organisatie en in het bijzonder de vrijwilligers die voor deze prachtige avond gezorgd hadden. Ook andere sprekers meldden zich, waaronder een wethouder van de gemeente Leudal.
De organisatie van Gluren bij de Buren in Hunsel en de vele bezoekers kunnen terugkijken op een zeer geslaagd en vlekkeloos verlopen evenement, mede dankzij de inzet en het enthousiasme van vele vrijwilligers, met een zeer drukbezochte nazit in het parochiehuis.
Bron: Weertdegekste – 26 augustus 2023
Op donderdagmiddag 17 augustus 2023 vond er in Bocholt een mini-symposium plaats met als titel ‘Het verhaal over het kanaal’. Aanleiding voor het evenement was dat het bijna 200 jaar geleden is dat de Zuid-Willemsvaart, het kanaal tussen Maastricht en ’s Hertogenbosch, voor het scheepvaartverkeer werd geopend. Het kanaal heeft een belangrijke rol gespeeld bij de ontwikkeling van de regio.
Verhaal over het kanaal
De opkomst voor het symposium was groot, 300 deelnemers. De feestzaal van het Parochiehuis in Bocholt was helemaal vol. Er moesten zelfs stoelen worden bijgeplaatst. Peter Korten heette de bezoekers welkom. Hij deelde mee dat vanwege de verwachte grote opkomst was uitgeweken van het brouwerijmuseum naar deze zaal. Dat zou echter geen reden behoeven te zijn om niet te genieten van het bier van de plaatselijke brouwerij. Niet minder dan zes sprekers stonden op het programma.
Alfons Bruekers verhaalde dat begin 17de eeuw het stadsbestuur van Den Bosch het plan had opgevat om een waterwegverbinding, door de spreker Fossa Peellandia gedoopt, tot stand te brengen tussen Den Bosch en Maaseik. De redenen daarvoor waren van tweeërlei aard. Enerzijds was er ter bevordering van het handelsverkeer behoefte aan een stabiele verbinding met Luik, onafhankelijk van de waterstanden van de Maas. Anderzijds kon het kanaal de Peel ontsluiten voor de winning van turf. Na de verovering van Den Bosch in 1629 had het stadsbestuur andere zorgen en werden de werkzaamheden gestaakt. Alleen het traject Den Bosch-Helmond was gereedgekomen.
Joost Welten besteedde aandacht aan het plan van Napoleon om een waterwegverbinding tot stand te brengen tussen Antwerpen en de Rijn. Een van de belangrijkste doelen was de aanvoer van eiken uit Midden-Europa voor de scheepswerven van Antwerpen. Daar werden seriematig oorlogsbodems gebouwd omdat dat in havens aan de Franse westkust moeilijk was vanwege de overmacht van de Engelse vloot. In 1810 werden de werken aan het kanaal gestaakt.
Wim Cuppens vertelde over de gevolgen die de aanleg van de Zuid-Willemsvaart had voor de regio. Boeren werden door het kanaal gescheiden van hun gronden. Dat leidde tot veel onenigheid over de bouw van bruggen. Het kanaal maakte ook de komst van – naar later werd onderkend – vervuilende industrie mogelijk.
Frans Medaer kreeg de lachers op zijn hand met smakelijke verhalen rond het kanaal. Vermeldenswaard is dat de brugwachter van de brug over het kanaal te Lanaken op advies van de eigenaar van het hotel Beausejour aan de overkant van kanaal vanuit het kleine brugwachtershuisje naar het hotel verkaste. De reden was dat dan de dochters van de brugwachter meer kans zouden hebben om aan een welgestelde man te geraken. Dat is ook gelukt. Tot grote hilariteit van het publiek vertelde Cuppens dat een dochter zelfs een hoge belastingambtenaar aan de haak had geslagen.
Philip Moreau belichtte, ondersteund door veel afbeeldingen, de rol van het kanaal voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Langs het kanaal werden zowel in Nederland als in België een reeks bunkers gebouwd. De linie sloot echter niet helemaal. Tussen de Nederlandse grens en Lozen stonde er geen bunkers, het zogenaamde Gat bij Bocholt. De bunkers hebben overigens nauwelijks een rol gespeeld bij de inval van de Duitsers in mei 1940. Aan het einde van de oorlog werden de bruggen over het kanaal door terugtrekkende Duitse troepen opgeblazen
Roel Kwanten bracht de bij verdrag overeengekomne verdeling van het Maaswater over de diverse waterwegen, die door de Maas worden gevoed, zoals de Zuid-Willemsvaart en het Julianakanaal, helder in beeld. Ook vertelde hij over de zoektocht naar de oorsprong van een gevaarlijk stofje in de Maas, waarvan de concentratie vele malen hoger is dan verantwoord. De bron bleek te liggen in de vervuilde bodem van een voormalig fabriekterrein in Maastricht, die nu gesaneerd wordt. Roel Kwanten mag gelden als een symbool van de verbondenheid van de Nederlandse en Belgische provincies Limburg. Als Belg, woonachtig in Bocholt, werkt hij bij Rijkswaterstaat in Maastricht waar hij zich bezighoudt met de kwaliteitsbewaking van het Maaswater, een onmisbare bron van leven voor plant, dier en mens in de regio.
Stijn Van Baelen, burgemeester van Bocholt, schetste in gloedvolle bewoordingen het belang van de kanalen voor Bocholt. Zonder enige zweem van ironie te vertonen, betitelde hij Bocholt als het “Venetië van het Midden”.
Peter Korten sloot deze geslaagde middag met enthousiaste en deskundige sprekers over interessante onderwerpen af met dank aan de sprekers en aan de vrijwilligers van de heemkundige kring Bocholt voor de perfecte organisatie.
Door: Wil Filott
Foto: Jack Duijf
Landgoed Les Beaux Champs aan de Lozerweg in Weert, beter bekend onder de naam D’n Advekaot, waar de familie Cuijpers een straalbedrijf had en waar jarenlang het Bambitreffen was, is bij de meeste Weertenaren wel bekend. Maar van de ontstaansgeschiedenis van dit landgoed en van de familie die dit heeft gesticht, weten we maar heel weinig.
Want, wie was die advocaat Leopold Wenmaekers uit Maastricht, die samen met zijn broer Jerôme Wenmaekers, 160 jaar geleden dit landgoed stichtte?
Samen met de dorpsraad Altweerterheide hebben we Gerard Stals, lokaal bekend als Geer vanne Smeed, bereid gevonden om een presentatie te houden over de geschiedenis en bewoners van het landgoed Les Beaux Champs. Tijdens deze presentatie zullen we antwoorden krijgen op bovenstaande vragen.
Vijf jaar geleden gaf Gerard Stals in samenwerking met De Aldenborgh het boekje uit: De ontstaansgeschiedenis van het kerkdorp Altweerterheide. Een prachtig overzicht over de ontginningen in het zuidwesten van de gemeente Weert. Wellicht leidt zijn presentatie van de vele onbekende feiten over het landgoed Les Beaux-Champs en de familie Wenmaekers weer tot een boek.
Na afloop organiseert de dorpsraad Altweerterheide nog een gezellig samenzijn in het naastgelegen IKC, waar nog nagepraat kan worden over de bijzondere geschiedenis van dit Weerter ontginningsdorp en de familie Wenmaekers.
Wat: Lezing D’n Advekaot, grondlegger van de stad in het groen – door Gerard Stals
Wanneer: vrijdag 28 april 2023
Tijd:19.30 uur (deelname gratis)
Waar: Heilig Hartkerk, Bocholterweg 112, 6006 TN Altweerterheide
Gouverneur Emile Roemer is erelid geworden van LGOG.
Velen genoten gisteravond van ‘Gluren bij de buren … Broekmolen in Stramproy. De locatie rondom het buitentoneel ‘Euver de grens’ maakte het extra bijzonder. Hier wat sfeerbeelden, gemaakt door fotograaf Thieu Niellissen.
Geschied- en oudheidkundige kring De Aldenborgh Weert organiseerde afgelopen dondermiddag samen met naburige heemkundeverenigingen het mini-symposium “Over de grens.” Grenzen in het Land van Weert en de Limburgse en Brabantse Kempen.
Het gemeenschapshuis de Leemskuil in Lozen-Bocholt was tijdens de tropische middag gevuld met 170 toehoorders. Na de opening door schepen Lieve Theuwissen van Bocholt legde professor Arnoud-Jan Bijsterveld uit hoe middeleeuwers rechten en bezit afbakenden.
Wim Cuppens uit Bocholt vertelde over de bloederige confrontaties tussen de bewoners van Bocholt-Weert-Budel over de grenszones tijdens de 15de eeuw en in de Hollandse periode (1815-1830)
Drs. Jac Biemans liet zien dat tussen 1648-1795 huidige grens Weert-Cranendonck ook een religieuze grens was. Thieu Wieërs ging hoe men de grens bepaald heeft tussen België en Nederland. Vooral de vraag tot welk koninkrijk Neeritter ging behoren vergde een discussie van 4 jaar.
Schepen Lieve Theuwissen sloot de middag af met de constatering dat zowel cultuurhistorisch als op gemeentelijk niveau de contacten tussen de buurgemeenten zeer goed zijn, dit in tegenstelling tot het verleden.
Op 2 augustus streek de Cultuurhistorische Zomer neer in het Loonse stedeke Peer, voor de editie Gluren bij de buren.
Na het welkom door schepen Sigrid Cornelissen en Peter Korten van de organisatie kreeg Marc Desair het woord voor een historische inleiding. Hij belichtte enkele beroemde inwoners van Peer, waaronder Armand Preudhomme. Zijn beroemdste lied ‘In de stillen Kempen’ werd door vele aanwezigen meegezongen.
Daarna trok het gezelschap naar buiten langs enkele bezienswaardigheden van Peer. Daar kregen ze deskundige uitleg.
Op de terrassen werd nog nagepraat over deze bijzondere plaats. Op 16 augustus is het Gluren bij de buren in Opitter.
De Cultuurhistorische Zomer is in volle gang. Dinsdag 2 augustus 2022 staat Gluren bij de buren … Peer op het programma. Start om 19.00 uur bij Sint-Trudokerk, Kerkstraat in Peer.
Voor de plaatsnaam Peer zijn er verschillende verklaringen: ‘Pedero’ (725), het Latijnse ‘Pirgus’ (1135) en ‘Pyra’ (1178) of het oud-Franse pierge: ‘verharde weg’. Andere bronnen geven aan dat de naam afkomstig zou zijn van ‘Perre’ of ‘Parre’, wat ‘omheinde plaats’ betekent.
De fusiegemeente telt naast Peer zelf nog drie deelgemeenten: GroteBrogel (sinds 1977), Kleine-Brogel (sinds 1971) en Wijchmaal (sinds 1977). Erpekom is een landelijk kerkdorp van Grote-Brogel. Deelgemeente Peer telt zelf nog twee kerkdorpen: Linde en Wauberg en een gehucht: Maarlo. Het bevolkingsaantal bedraagt ongeveer 17.000 inwoners.
In 1367 verhief de leenheerlijke grondheer Everaert Van der Marck Peer tot Stad. Peer kreeg stadswallen en poorten, die in het begin van de 19de eeuw gesloopt werden. Vanaf de 15de eeuw wordt Peer als één van de Loonse steden vermeld. In 1623 promoveerde Peer, onder Karel van Gavere, tot graafschap. In 1654 bezetten Lotharingers Peer. Ze plunderden en staken huizen en de kerk in brand. De sacristie en het koor brandden af en slechts veertig huizen en de toren (‘De Reus der Kempen’) bleven gespaard. In 1865 teisterden zwarte pokken en tyfus het stadje.
Vandaag bloeit Peer zowel toeristisch, cultureel als economisch. Peer is bekend als Bruegelstad (de geboorteplaats van Pieter Bruegel de Oude is quasi zeker Grote-Brogel), muziekstad (o.a. jaarlijks festival ‘Blues Peer’) en fietsstad (onlangs bekroond). Dit jaar hebben de 25-jaarlijkse Mariale Feesten plaats. De stad Peer huisvest ook de NATO-vliegbasis Kleine-Brogel en heeft ook het Peterschap van KB-AIR aanvaard.
De kerktorens van Peer (voor 1422) en Nederweert (1467) lijken veel op elkaar. De toren van Peer deed in 1483 dienst als toevluchtsoord voor burgers om de strijd tussen Willem I van der Marck Lumey en prins-bisschop Johan van Horne (zoon van Jacob I van Horne). Na verraad verlieten de burgers de toren en er volgde een bloedbad waar 1.500 personen om het leven kwamen.
uniek in de wereld met zijn kleurechte kopies van alle werken van Pieter Bruegel de Oude (op ware grootte)
Parkeersuggestie: Preudhommeplein (tot 19 uur parkeerschijf verplicht in alle straten binnen de Vesten) en achter BICCCultuurcentrum ’t Poorthuis, Bomerstraat (vrij parkeren).