Portret koningin Elizabeth II én Weert

Rond 1900 woonde het gezin Stultiens-Teeuwen aan de Molenstraat 18 in Weert. Niemand van hen had destijds kunnen vermoeden dat hun nageslacht de eer zou krijgen wijlen koningin Elizabeth II te mogen schilderen.

Van Parijs tot Londen

In 1901 vertrok één van de zonen uit het gezin, de 21-jarige kleermaker Peter Martinus Stultiens, naar de modestad Parijs. Enkele jaren later verhuisde hij naar Blackburn in Engeland, waar hij een zeer succesvol modebedrijf begon.

Zijn kleinzoon, Jeff Stultiens (1944), werd kunstenaar: portretschilder. In 1985 kreeg hij in de National Portrait Gallery in Londen de John Player Portrait Award (nu BP Portrait Award) uitgereikt en in 1991 werd hij verkozen tot lid van de Royal Society of Portrait Painters. Niet veel later had hij het voorrecht koningin Elizabeth II te mogen schilderen.

Weerterlogie

Geschied- en oudheidkundig Genootschap De Aldenborgh is tijdens het Van Hornejaar in contact gekomen met Jeff Stultiens. Jeff en zijn dochter zijn voornemens om de stad van hun voorouders, Weert dus, te bezoeken.

Ook interesse in de geschiedenis van Weert? Sluit je aan bij De Aldenborgh of volg de cursus Weerterlogie.

Cursus Weerterlogie

De laatste lichting Weerterlogen in het precoronatijdperk.

Cursus Weerterlogie

Het is even stil geweest rond De Aldenborgh, maar gelukkig mogen en kunnen we nu weer los. Na een mooie (maar hete) hervatting van onze Cultuurhistorische Zomer, met opnieuw Gluren Bij De Buren, is het nu tijd om de draad weer op te pakken van de inmiddels befaamde cursus Weerterlogie.

We horen van veel leden dat ze het nadeel van corona hebben omgebogen in het voordeel van meer historische studies. Ook hebben velen de archeologische ontwikkelingen bij de Nijenborgh (stadspark), de Aldenborgh (Paterskerk), Kampershoek en Weerterbeek gevolgd.

Dit alles zal zeker stof opleveren voor boeiende presentaties op het podium van De Aldenborgh. Daarnaast is natuurlijk de nieuwsgierigheid geprikkeld naar de geschiedenis in meer algemene zin van de stad aan het kruispunt van Zuid-Willemsvaart en IJzeren Rijn. Deze honger naar historie kan niet beter gestild worden dan door deelname aan de cursus Weerterlogie.

Als vanouds – in het nieuwe normaal

Corona is niet de eerste bacterie- of virusplaag in de roemruchte historie van Weert. Spaanse griep, lepra, longpest, rode loop en builenpest, om er maar een paar te noemen, teisterden al eerder het Weerterland en maakten vele duizenden slachtoffers.

Dit en veel meer valt te leren in de achtdelige cursusreeks Weerterlogie die gelukkig, mede dankzij de nog steeds groeiende belangstelling, dit najaar weer van start kan gaan.


Dan weet je wat van je stad

Weert e.o. telt al ruim driehonderd Weerterlogen; de jongste is 15 en de oudste 85. Een cursus voor alle leeftijden dus! Wie worden de eerstvolgende Weerterlogen in deze bewogen periode van de wereldgeschiedenis?


Historische setting

In een serie van acht dinsdagavonden verzorgen enkele enthousiaste experts een gevarieerde introductie in cultuur en geschiedenis van Weert. Alle cursusbijeenkomsten vinden plaats in de historische setting van de Paterskerk op de Biest. Hier is voldoende ruimte voor gepaste afstand en er is een bar voor het nuttigen van een consumptie.

De reeks eindigt traditioneel met een feestelijke installatie van de nieuwe Weerterlogen.

Voor wie?

De avondcursus Weerterlogie staat open voor iedereen met belangstelling en een warm hart voor Weert. Er is geen vooropleiding vereist. De aangeboden kennis biedt ook een solide basis voor cultuurhistorisch actieve leden van onze en andere verenigingen. Met deze bagage kan iedereen na afloop bijvoorbeeld familie en vrienden rondleiden door Weert en zo samen nog meer genieten van wat de huidige stad en regio te danken hebben aan hun verleden.

Cursusdata Weerterlogie najaar 2022:

  • 04 oktober – Henk Hiddink:            prehistorie en oudheid
  • 11 oktober – Jos Wassink:              zeventiende en achttiende eeuw
  • 18 oktober – John van Cauteren:   middeleeuwen/80-jarige oorlog
  • 01 november – Joost Welten:         Franse tijd
  • 08 november – Peter Korten:          negentiende eeuw
  • 15 november – Theo Schers           wereldoorlogen en interbellum
  • 22 november – John van Cauteren: kunst
  • 29 november – Frits Nies:                opbouw en afbraak na WO II

Tijdstip: dinsdagavond van 19.00 tot 21.00 uur.
Cursuslocatie: Paterskerk, Biest 43, 6001 AP Weert.
Deelnameprijs: € 121,- (betaling geldt als inschrijving). Voor leden en vrienden van De Aldenborgh € 111.

Aanmelden kan door overmaking van € 121 (of € 111) op bankrekening NL31RABO0176968334 t.n.v. stichting De Aldenborgh Weert onder vermelding van ‘cursus’ en uw naam.

Deelname ook graag doorgeven aan ons secretariaat via info@dealdenborgh.nl of 0495 65 19 34.

Bent u al Weerterloog, maar wilt u een les op herhaling, mail of bel dit door aan het secretariaat en u bent van harte welkom.

Kaarten buitentoneel ‘Euver de Grens’

Buitentoneel Euver de grens  – kaarten te koop

Zoals u wellicht vernomen heeft zijn de 10 voorstellingen van het openluchtspel Euver de Grens in Stramproy uitverkocht. Echter, in een vroeg stadium heeft De Aldenborgh/kring Weert van het koninklijk L.G.O.G. voor maandag 26 september kaartjes gereserveerd. U kunt deze nog bestellen!

Euver de Grens is een toneelbeleving op een prachtige buitenlocatie, “De Brookmeule”, met als thema smokkelen. De belevingsroute voorafgaand aan het avondvullende toneelstuk brengt u terug in de tijd en start vanaf 19.00 uur.

De tragikomedie is geregisseerd door Johan Korten en is geschreven door Frits Criens.

Het verhaal speelt zich een eeuw geleden af bij een grensovergang tussen Nederland en België met waargebeurde acties en anekdotes over smokkelen en stropen. U kunt zich voorstellen dat er in die tijd bij de grens nogal wat “gedoons” en stampij ontstond.

Logisch dat het er soms nogal stevig aan toe ging: Hollènjers Bollènjers Kieësköp de maaje vraete uch hieël op!! Belsje pirke hange aanne Kirke hange aanne wolke de duuvel heetse gemolke!! Dit klonk toentertijd veelvuldig aan weerszijden van de grens bij de Belgische en Nederlandse jeugd. En door ‘Miet van het winkeltje’ als het haar weer eens niet goed uitkwam; ‘Zwieg dich leugepriëj ich krats dich de auge oet!!’

Maar natuurlijk komen er ook romantische, hilarische en emotionele scènes voor in dit meeslepende en niet te missen Euver de Grens.

https://www.buitentoneelstramproy.nl/het-toneelstuk-euver-de-grens/

https://www.buitentoneelstramproy.nl/het-toneelstuk-euver-de-grens/

  • Datum: maandag 26 september 2022
  • Terrein open: 19.00 uur
  • Aanvang: 20.00 uur
  • Locatie: Grensweg 8, Broekmolen Stramproy. Er is voldoende parkeergelegenheid
  • Kaartprijs: € 21,- (inclusief 1 consumptie)
  • Kaarten: 2 kaarten per lid
  • Afhalen kaarten: tijdens het Gluren bij de buren … Broekmolen op dinsdagavond 20 september tussen 18.30-20.00 uur nabij de Broekmolen, Grensweg 8 te Stramproy.
  • Detail: De tribunes zijn overdekt, maar NIET verwarmd. Neem bij fris weer gerust een dekentje mee!

‍Wilt u getuige zijn van dit unieke evenement?
Maak voor donderdag 15 september het entreebedrag over naar:

Stichting De Aldenborgh
Rabobank IBAN: NL31RABO0176968334
BIC: RABONL2U

Uw betaling is meteen uw aanmelding. Deelname is op volgorde van betaling. Mochten onze kaartjes uitverkocht zijn, dan wordt zo spoedig mogelijk het door u betaalde bedrag teruggestort.

Meer informatie: Peter Korten, telefoonnummer 06-53284665 of mail Korten@piobv.be.

Excursie Doesburg en ’s Heerenberg

Nieuwe excursie naar Doesburg en ‘s Heerenberg op zaterdag 1 oktober 2022.

De Kring Weert van het Koninklijk L.G.O.G., de Aldenborgh en de Geschied- en Heemkundige Kring het Land van Thorn nodigen u hierbij van harte uit om deel te nemen aan een excursie op zaterdag 1 oktober 2022.

In de ochtend reist u naar Doesburg, waar u door gidsen wordt rondgeleid in dit prachtige vestingstadje en in de namiddag bezoekt u, wederom onder leiding van gidsen, het imposante Kasteel Huis Bergh te ’s Heerenberg. Op de terugweg geniet u van een heerlijk warm buffet in Swartbroek.

Deze excursie is georganiseerd door Wil Filott en Hub aan den Boom, bestuursleden van het L.G.O.G, Kring Weert, resp. de Geschied- en Heemkundige Kring ‘Het Land van Thorn’.

 

Programma

07.45 uur: Vertrek vanuit Thorn, parkeerplaats sportpark Ter Koel, Ittervoorterweg 51
08.10 uur : Vertrek vanuit Weert, Kupers, Kelvinstraat1, Kampershoek
10.00 uur:  Aankomst in Doesburg; koffie en gebak in De Waag
10.45 uur:  Rondleiding met gidsen in Doesburg
12.15 uur:  Lunch op eigen gelegenheid (er is voldoende horeca aanwezig)
13.15 uur:  Vertrek vanuit Doesburg naar ‘s Heerenberg
14.00 uur:  Aankomst ’s in Heerenberg en rondleiding in Kasteel Huis Bergh
15.30 uur:  Vertrek vanuit ’s Heerenberg naar Swartbroek
17.15 uur:  Aankomst in Swartroek, warm buffet (consumpties voor eigen rekening)
18.30 uur  Vertrek vanuit Swartbroek naar Thorn en Weert

Reisdoel Doesburg

Doesburg was gunstig gelegen op de plek waar de Oude IJssel in de Gelderse IJssel stroomt. Hierdoor groeide het uit tot een sterke nederzetting. In 1237 ontving Doesburg stadsrechten. In het jaar 1343 breidde de stad nog verder uit, nadat Hertog Reinald II van Gelre en Zutphen hiervoor toestemming had gegeven. Dit was nodig omdat de rivieren een belemmering vormden voor de ontwikkeling van de stad. Door deze uitbreiding werden de huidige Ooipoortstraat en Meipoortstraat binnen de muren gebracht. Vanaf dat moment had Doesburg 4 stadspoorten: De Veer- of Saltpoort, De Koepoort, De Meipoort en De Ooipoort.

Tanende welvaart
Inmiddels was de stad een belangrijk administratief middelpunt geworden van een groot gebied dat tot aan Emmerik reikte. Na Zutphen was Doesburg steeds de 2e stad van de Graafschap en is dit tot in de 19e eeuw gebleven. Ook het lidmaatschap van de Hanze (sinds 1447) bracht de nodige welvaart in Doesburg. Aan het einde van de 15e eeuw keerde het tij echter. De welvaart van Doesburg begon te tanen. Een van de oorzaken hiervan was het verzanden van de IJssel. In 1552 is daarom besloten de rivier te verleggen. Het mocht echter niet baten. De eerste jaren van de Tachtigjarige Oorlog en de Franse bezetting van 1672 tot 1674 brachten de stad in een nog dieper dal. Doesburg was van een handelsstad vervallen in een marktplaatsje. Een groot deel van de inwoners leefde van landbouw en veeteelt. Slechts als vesting had het nog enige betekenis.

Garnizoen
Vanaf 1607, toen Maurits de stad als grensvesting inrichtte, tot 1945 heeft Doesburg vrijwel permanent een garnizoen binnen zijn wallen gehad. In 1701 ontwierp Menno van Coehoorn plannen om ten oosten van de stad een sterke verdedigingslinie aan te leggen. Dit gebeurde tussen 1702 en 1730. In de praktijk betekenden deze wallen echter een ruimtebeperking waardoor Doesburg (dat tot 1923 officieel een vesting gebleven is) werd belemmerd in zijn uitbreiding. Hierdoor stagneerde zelfs de industrialisatie. De eerste grote industrie in Doesburg, de ijzergieterij, ontstond in 1893. Een groot deel van de verdedigingslinie is overigens nog steeds aanwezig en staat bekend onder de naam Hoge en Lage Linie of Batterijen.

20ste eeuw
Sinds 1925 vond er op beperkte schaal woningbouw plaats, in het Molenveld. Na de Tweede Wereldoorlog werden ook het Zuidelijk en Noordelijk Molenveld in 2 fasen volgebouwd. In de jaren ’60 werd vervolgens de nieuwbouwwijk De Ooi gerealiseerd. Na de grenswijziging in 1974 werd Beinum deel van Doesburg.

 

‍Reisdoel – ’s Heerenberg

‍Kasteel Huis Bergh is een van de grootste kastelen en de grootste waterburcht van Nederland. Het ligt in ‘s Heerenberg, een stadje pal aan de grens met Duitsland, iets ten noorden van het Duitse Emmerich. Huis Bergh is het stamslot van de graven van Bergh. De eerste vermelding van de bouw van het kasteel dateert van het midden van de 13e eeuw.

Branden
Het kasteel is twee keer door brand verwoest. In 1753 brandde het uit, maar een aantal jaren later werd het herbouwd. In 1939 werd het kasteel bijna geheel door brand verwoest. Een belangrijk deel van de inventaris kon toen gered worden. Het kasteel werd daarna opnieuw opgebouwd in de stijl van een middeleeuws kasteel. De herbouw werd in de herfst van 1941 tijdens de Duitse bezetting voltooid.

 

Familie Van Heek
Huis Bergh is vanaf de 13de eeuw in het bezit geweest van diverse takken van de heren van Bergh. In 1912 kocht de textielfabrikant Jan Herman van Heek van Willem van Hohenzollern-Sigmaringen het “Land van den Bergh”, bestaande uit 1400 hectare grond en het Huis Bergh. Het in verval geraakte kasteel werd in de daaropvolgende jaren gerestaureerd.

Kunstcollectie
De familie van Heek was actief als verzamelaar van kunst. In het kasteel is een onder meer een collectie van 15de en 16de eeuwse portretten en een verzameling vroeg Italiaanse schilderijen te zien, bijeengebracht door de familie Van Heek. In 1946 bracht Jan Herman van Heek zijn bezittingen in `s Heerenberg onder in een stichting met als doel de instandhouding van het kasteel, de bijbehorende bossen en landerijen en de in het kasteel onder gebrachte kunstverzamelingen. Jan Herman van Heek was ereburger van de gemeenten Berg en van Doesburg, de stad die in de ochtend op het programma staat.

Heden
Een deel van het kasteel heeft thans een horecafunctie. In de torens op de voorburcht zijn hotelkamers ingericht. Ook vinden er huwelijksvieringen plaats. In een recent door de ANWB georganiseerd onderzoek naar de mooiste kastelen van Nederland eindigde Kasteel Huis Bergh op de derde plaats van de vijftig geselecteerde kastelen. Tijdens de rondleiding door deskundige gidsen ervaart u meer over de historie van dit imposante gebouw, zijn bewoners en het huidige gebruik.

‍Deelnamekosten en aanmelding

Deelnemers die lid zijn van de GHK Het Land van Thorn, het LGOG of de Aldenborgh betalen een bedrag van € 70,00, niet-leden betalen € 75,00.  De kosten vallen dit keer hoger uit dan u van ons gewend bent. Deze prijsstijging is met name toe te schrijven aan de toegenomen vervoerskosten en hoge entreekosten.

In de deelnemersbijdrage zijn inbegrepen:

  • de kosten van de bus
  • koffie met gebak
  • rondleiding stad Doesburg door gidsen
  • entree Kasteel Huis Bergh + rondleiding door gidsen
  • warm buffet en fooi voor de buschauffeur

De aanmelding voor deelname aan de excursie dient te geschieden op één adres en wel bij de penningmeester van de G.H.K. “Het Land van Thorn”, de heer Wil Lindelauf en wel via diens e-mailadres: linass@ziggo.nl.

U vermeldt in uw aanmelding:

  • Naam/namen van de deelnemer(s)
  • Lid of geen lid GHKT, LGOG of Aldenborgh
  • Opstapplaats
  • Eventuele dieetwensen

De verschuldigde deelnemersbijdrage dient bij opgave van deelname gelijktijdig voldaan te worden door overschrijving op bankrekening IBAN NL75 RABO 01510 19 266 ten name van Geschied- en Heemkundige Kring “Het Land van Thorn”.

Er zijn voor deze excursie slechts 50 plaatsen beschikbaar. Bij overboeking hanteren we de volgorde van de aanmelding. Gezien de te verwachten belangstelling is aanmelden per omgaande aan te bevelen. Doe het liever vandaag dan morgen, maar in elk geval vóór 18 september 2022.

Indien u na aanmelding/betaling om de een af andere reden alsnog moet afzien van deelname en indien de organisatie geen deelnemers op de wachtlijst heeft staan, dient u zelf voor vervanging te zorgen. Teruggave van de deelnemersbijdrage is niet van toepassing.

Boeiend Gluren bij de buren in Molenbeersel (B)

Het was een boeiende en interessante ‘Gluren bij de buren’ in Molenbeersel. Aan het eind hield Thieu Wieers een informatief verhaal en zorgde de koninklijke fanfare Sint Isidorus uit Molenbeersel voor een ontspannen afsluiting.

Hieronder wat sfeerbeelden.

 

 

 

 

 

 

 

Gluren bij de buren in Molenbeersel (B)

Molenbeersel

De Cultuurhistorische Zomer 2022 strijkt op dinsdagavond 30 augustus 2022 neer in Molenbeersel, waar met een avondwandeling in 2005 de jaarlijkse reeks Gluren bij de buren begon. Deelname is gratis. Het klooster en de kleuterschool verdwenen sinds die tijd, de pastorie en de eeuwenoude boerderij Slichtenhof en molen Zorgvliet werden gerestaureerd.

Tijdens de wandeling zullen deskundigen gidsen vertellen over het ontstaan van Molenbeersel als hulpparochie van Neeritter (1806) en als gemeente (1845). Beide zijn uniek en in elkaar verstrengeld. Uit een samenraapsel van restanten van vooral Nederlandse gemeenten (Neeritter, Hunsel, Ittervoort en Stramproy) en een deeltje van Kessenich ontstond een moderne samenwerkende hechte gemeenschap.

Ook de bijzondere geschiedenis van de Zorgvlietmolen, de St. Leonarduskerk, Slichtenhof en de Lourderkapel zullen worden verteld door lokale heemkundigen.

Voor de historici zou Molenbeersel kunnen fungeren als een mini “Drie Eijgen”, deels Thorns, deels Kessenichs en deels Luiks. De eerste oude kerk, dito pastorie en gemeentehuis zijn nog te herkennen. Het ‘gewone’ dorp aan de grens raakte uit zijn isolement door de aanleg van de Weertersteenweg tussen Kinrooi en Weert, nog verbeterd door de tramlijn Weert-Maaseik.

Alleen de dodendraad uit De Eerste Wereldoorlog probeerde van de grens weer een grens te maken. De 21 grijze grenspalen wijzen ons de officiële overgangen aan, maar er waren ook nog andere. Met een zak vol biggen of zout waren er efficiëntere paden. Grenzen betekent immers ook smokkelen, alles heeft zijn pro en contra. Na de eerste wereldoorlog heette dit in België zelfs de economische bevoorrading van de bevolking, wel te verstaan voor de periode 1915-1918. Het groene Molenbeersel heeft wat te bieden. Hoe het met de C02 of de stikstof staat weten we niet, maar er is nog veel zuurstof.

De fanfare St.-Isidorus ontvangt ons na de wandeling in de grote zaal van de Stegel na het gluren waar Thieu Wieërs nog een korte presentatie zal verzorgen over het ontstaan van Molenbeersel.

Praktische Informatie

Datum: dinsdag 30 augustus 2022
Aanvang: 19.00 uur
Locatie: Gemeenschapscentrum De Stegel – Weertersteenweg 363, Molenbeersel (Kinrooi).
Deelname: gratis

Parkeersuggestie: Naast De Stegel is er ruimte om te parkeren. Inrijden vanuit de Weertersteenweg

Gluren bij de buren in Opitter (B)

Op dinsdag 16 augustus 2022 gaan we Gluren bij de buren in Opitter.

Sinds de fusie van 1977 maakt het kerkdorp Opitter deel uit van de gemeente Bree. Opitter dankt zijn naam aan de Itter, een beek die ontspringt op het Kempisch plateau en naar analogie met -OPoeterenen OPglabbeek aan de bovenloop ligt.

Opitter telt een viertal mooie bezienswaardigheden die we door middel van een wandeling (totale afstand ± 2 km) willen bezoeken. Het parcours is rolstoel- en zelfs rollatorvriendelijk.

In de Maaslandse gotische St.-Trudokerk zijn het 16de eeuws Antwerps passieretabel en een beeld van St.-Anna-ten-Drieën, toegeschreven aan de Meester van Elsloo), de trekpleisters. Langs de secundaire verbinding van de kerk naar de kapel ligt de pastorie (thans in verval) in 1726 gebouwd door de Norbertijnen van Averbode met de inscriptie ‘Ne quid nimis’ (alles met mate). Deze orde had het begevingsrecht van de pastoors tot aan de Franse Revolutie.
De kapel van O.L.Vrouw Troosteres der Bedrukten (ook O.L.Vrouw-ter- Heirbaan) werd gebouwd door de gebroeders Pe(e)n(d)ers als dankbaarheid voor hun bevrijding uit de burcht van Stokkem in de Loonse successieoorlog (±1366). Deze kapel heeft tal van verbouwingen ondergaan. Het altaarstuk ‘de hemelvaart van Maria’ is een schilderij van de Weerter schilder De Caes. De juwelen van het Mariabeeld werden aangekocht in het Weerter edelsmedenatelier Esser.
In één van de moderne glasramen van Jos Knaepen heeft Kim Clijsters met de afbeelding van een tennisracket een spoor nagelaten.

‍Langs de steilrand van Kempisch plateau en Maasvlakte gaan we naar de oude Breese banmolen, Pollismolen. Via het kasteelpark belanden we terug in het centrum. Waar vroeger het oude laathof Vanderhallen lag, zijn nu de lagere school en het ontmoetingscentrum gebouwd.

Het eindpunt van de excursie ligt aan het Itterplein: de brouwerij Cornelissen, waarvan we de producten op de terrassen van de plaatselijke horeca nuttigen.

Praktische informatie

Gluren bij de buren … Opitter (B) op dinsdag 16 augustus 2022 om 19.00 uur in Sint-Trudokerk, Itterplein in Opitter.
Parkeersuggestie Itterplein, parking van de school Itterdal en de Wissel aan de Opitterkiezel (vrij parkeren).

 

Mooi artikel over Frits Weerts, erevoorzitter De Aldenborgh

POSTUUMFRITS WEERTS (1939-2022)

Eenarmige molenaar leerde bescheiden Weertenaars wat plaatselijke trots is

Ondanks het gemis van een arm was Frits Weerts niet het type om bij de pakken neer te zitten. Met wat improvisatie ging zelfs klussen en asperges schillen hem nog best goed af. Ook stortte hij zich op zijn passie: de lokale geschiedenis.

Bart Jungmann6 juli 2022, 21:30Eeuwig leven Frits Weerts Beeld rv

Eeuwig levenFrits WeertsBeeld rv

Veldeke krînk Wieërt, harmonie St. Antonius, Stadsgidsen Weert, Stadsschutterij St. Catharina 1480, Lambieck Knoup, Bal Champêtre, Molenstichting Weerterland, Stamtäöfelkes en natuurlijk De Aldenborgh.

Wie mocht denken dat in Weert niets te doen is, moet bovenstaande opsomming eens goed tot zich laten doordringen. Al die organisaties, verenigingen en publicaties hadden, tot aan zijn dood, één duizendpoot gemeen: Frits Weerts. Een duizendpoot met één arm. Ook dat nog.

Laat zijn levensverhaal beginnen met die andere arm, van zijn lijf gerukt tijdens een stage in Zweden. Dochter Gabi mailt het bericht dat een Zweedse krant daarover publiceerde op 29 september 1965. Dat gaat over een explosie van meel, vitaminen en broodverbeteraar in een molen bij Helsingborg. Daarbij drong een stuk metaal in Weerts’ linkerarm. In het plaatselijk ziekenhuis konden artsen niets ander doen dan amputeren.

Weerts was in Zweden om zijn opleiding tot molenaar te voltooien. Daarna zou hij aan de slag gaan bij de plaatselijke meelfabriek, de maelmuuële om het op z’n plaatselijks te zeggen. Maar daar, in Helsingborg, leek zijn toekomst te ontploffen.

Revalidatie

‘25 jaar was ik. Mijn leven moest nog beginnen’, zei Frits Weerts er zelf over in het tijdschrift Weert Magazine. Na terugkeer uit Zweden zou Weerts trouwen en de kost verdienen als chef molenaar. Het eerste ging gewoon door, zoals gepland. Het tweede uiteindelijk ook, zij het na een langdurige revalidatie.

Frits Weerts was nooit het type dat bij de pakken neerzat. Voor alles was een oplossing. Asperges, nog zo’n specialiteit van hem, laten zich moeilijk met één hand schillen. Dus ontwikkelde Frits Weerts een installatie waarmee dat wel ging.

Ander voorbeeld: klussen ging hem ook nog best goed af, met wat doorzettings- en improvisatievermogen. ‘Zo is Frits erin geslaagd om met een hamer op zijn eigen duim te slaan. Dat zullen maar weinig mensen met één arm hem kunnen nazeggen’, zegt Vincent van den Berg, een levenslange vriend.

Met hem deelde Weerts zijn grootste passie: de geschiedenis van Weert. Samen waren ze een drijvende kracht achter De Aldenborgh, het geschied- en heemkundig genootschap in hun woonplaats. ‘Desnoods ging hij door een viersteens muur’, zegt Van den Berg over Weerts’ enthousiasme daarvoor. Van zichzelf zijn Weertenaars nogal bescheiden, maar van Frits Weerts leerden ze wat plaatselijke trots is.

Daarnaast gingen de twee vrienden elk jaar wandelen in Oostenrijk. Tijdens een van die trips werd Weerts opgenomen met een bloedvergiftiging. Alcohol was uit den boze in het ziekenhuis en dat was een groot probleem. Frits Weerts leefde op een liter bier per dag. ‘De volgende ochtend zat-ie ons op te wachten, met een glimlach van oor tot oor. Was het hem toch gelukt.’

Scootmobiel

Zo heeft Frits Weerts tot aan zijn dood van het leven genoten, hoe zwaar de laatste jaren ook waren. De prothese, zo’n ouderwets lomp ding, verdroeg hij niet meer. Toen bleek hoe hij de rest van zijn lichaam had geforceerd. Helse pijnen, zoals hij het zelf omschreef, waren het gevolg. Daarnaast speelde de longziekte copd hem steeds meer parten. Maar als het even ging, reed hij in zijn scootmobiel de stad in voor een biertje ‘oonger de mînse’.

Op Eerste Pinksterdag werd in Weert het Kasteelpark geopend met de onthulling van een standbeeld van de graaf van Horne, medestander van Willem van Oranje. Heel zijn volwassen leven had Frits Weerts zich sterk gemaakt voor dat standbeeld. Eindelijk was het zover, een dag voor zijn dood.

Bron: De Volkskrant 6 juli 2022

 

Buitentoneel Euver de Grens 26 september 2022

De basis van het project ‘Euver de Grens’ is een groots buitentoneel, uitgevoerd over tien avonden met als thema ‘Smokkelen’. Het toneelstuk is een tragikomedie geschreven door Frits Criens en getiteld ‘Euver de Grens’. De regie is in handen van Johan Korten.

Het verhaal speelt zich een eeuw geleden af, net na de Eerste Wereldoorlog, voor de Belgen de Groote Oorlog, bij een grensovergang tussen Nederland en België. Het betreft een verbeeld verhaal in toneelvorm, ondersteund door beeldmateriaal en eigentijdse geluidsmogelijkheden, gemixt met waargebeurde ingrediënten en anekdotes van smokkelverhalen die zich in deze omgeving afgespeeld kunnen hebben.

Voor maandagavond 26 september hebben we kaartjes weten te reserveren exclusief voor de deelnemers van Gluren bij de buren. In de loop van de zomer krijgt u te horen hoe u de kaartjes kunt aanschaffen (€ 21 per stuk).

Broekmolen en andere grensgevallen – 20 september 2022

We zijn te gast bij de Broekmolen aan de Abeek, die hier de grens vormt tussen België en Nederland. In september is dit het decor van het buitentoneelstuk ‘Euver de grens’. Ook is er een tentoonstelling over de grens en grensoverschrijdende activiteiten, zoals smokkelen.

De Broekmolen begon niet als graanmolen en waarschijnlijk ook niet exact op deze locatie. Op Sint Barbaradag, 4 december 1476, gaf abdis Gertrudis van Sombreff en het kapittel in leen uit aan Jacob Clois van Stramproyde: den stroem van den Eertweege tottet Corff (Turf?) Weege, alle tot den nieuwen dyck… om er een  ‘volmeulen’ of ‘slaghmoelen’ op te plaatsen tegen betaling van twee malder rogge.

Zoals gebruikelijk te betalen voor 30 november, St. Andreasdag. Deze volmolen werd eeuwenlang door het lakenambacht gebruikt om het wollen weefsel te vervilten tot laken. Zeg maar het kwaliteitsfleece van de 14e eeuw en later.

In 1699 brandde de molen af en werd begin 18e eeuw herbouwd. Bij het graven van de lossing omstreeks 1865 zou de oude molenas nog teruggevonden zijn. In 1868 liet de weduwe Donders-Mertens de molen vernieuwen tot zijn huidige vorm. In 1950 werden het waterrad en het sluisgebint met de maalen de lossluizen vernieuwd nadat de fundering dreigde te onderspoelen.

De molen maalde toen nog met één koppel stenen. In het midden van de jaren vijftig volgde stillegging. Het woonhuis en de molen werden verlaten en de afgelegen ligging was er de oorzaak van dat de boerderijmolen in korte tijd in een ruïne veranderde.

In 1971 werd de Broekmolen verkocht aan de apotheker Vermeulen uit Mol (B.), die het aandurfde de omvangrijke restauratie met overheidssteun en veel zelfwerkzaamheid ter hand te nemen. In 1981 bouwde Vermeulen bij de molen nog een schuur welke daarvoor bij een kempische Abdijhoeve in Geel (B.) stond. Tegenwoordig is met de inzet van vrijwilligers de watermolen weer goed maalvaardig.

Nu is de grens alleen nog maar een streep maar dit is lange tijd heel anders geweest: Het landschap bepaalde de grens en de grens bepaalde het landschap. Al vroeg in de 15e eeuw waren hier op de uitgestrekte gemene gronden de onenigheden over de grens en de verdwenen grenspalen tussen de Drie Eijghen en de Vier Crispelen.

Tot eind 18de eeuw was het een streek van verraderlijke moerassen, heidegebieden en beekvalleien. Deze gebieden waren van kapitale betekenis voor het leven en overleven van de veelal arme boerenbevolking. Mensen konden hier alles vinden voor het dagelijks gebruik. Turf, sprokkel en brandhout, strooisel en hooi en weilanden voor het vee, wild en vis.

Militairen meden dit gebied, en op de enkele doorgangen werden landweren opgeworpen zoals noordoostelijker de Bocholtergraven en iets zuidelijker van de Broekmolen: de Hessengraaf. In 1831 stelde grote Europese mogendheden een boedelscheiding voor tussen België en Nederland die een grenslijn door dit gebied trok. Pas in 1839 ging Willem I akkoord en pas op 8 augustus 1843 was er na 12 jaar op detailnivo duidelijk hoe de grens in deze omgeving exact zou lopen. Men had het klaargespeeld om de grens in deze streek tweemaal zo lang te maken….

Het landschap bepaalde mede waar de grens uiteindelijk kwam. De grens en met name de bepaling dat de waterhuishouding niet zou wijzigen bepaalde vervolgens de ontwikkeling van het landschap. In die zin redde de grens dit natuurgebied het ‘Stramprooierbroek’. In de tussentijd maakte de smokkelaars er dankbaar gebruik van.

Praktische info: STRAMPROY, DINSDAG 20 SEPTEMBER 2022 ‘Broekmolen en andere grensgevallen’ Aanvang 19.00 uur bij de Broekmolen, Grensweg 8 te 6039 RS Stramproy. Parkeren op aangelegde parkeerplaats ter plekke.