Volgens de gepubliceerde planning zal dit voorjaar de “casco-restauratie” van openluchttheater De Lichtenberg worden afgerond. Het is onbekend hoe het daarna verder zal gaan met het theater.

Voor theatergebruik is het dan in elk geval nog niet geschikt.

Daarmee liggen de mogelijkheden open om er iets moois en bijzonders van te maken. Tegelijkertijd zijn er ook vele kansen op verdere bedreigingen van dit rijksmonument.

In deze lezing zal Jan Nies vertellen en laten zien, hoe de architectuur van dit openluchttheater zich heeft ontwikkeld vanuit het romantische inspiratievoorbeeld in Maaseik tot een toonbeeld van eigenzinnige moderniteit. Uit deze geschiedenis zal zichtbaar worden gemaakt waar de grote, maar ook kwetsbare kwaliteiten van dit podium liggen. En wat daarbij voor de toekomst van belang is.

Daarnaast zal hij ingaan op een aantal bijzondere momenten en gegevens uit de tien seizoenen (1961-1970), dat het openluchttheater structureel als theater is bespeeld.

Spreker

Jan Nies (Weert, 1951) is sinds enkele jaren bezig met een omvangrijke studie over het complex De Lichtenberg, met de intentie om zijn onderzoeksresultaten tenslotte te publiceren in een uitgave “De Lichtenberg: andere verhalen”. Dit onderzoek is mede gestoeld op zijn professionele ervaring als projectmanager en opdrachtgever van de realisatie van een groot aantal theaterzalen en andere cultuurgebouwen elders in het land.

Praktische Informatie

Onlangs verscheen het het boek ‘Rome en de Lage Landen: een geschiedenis van Caesar tot Clovis’ van auteur, dr. Robert Nouwen (Bree, 1959). De auteur verzorgt op maandagavond 23 februari 2026 een lezing over het boek.  

Want hoe Romeins waren onze streken écht?

Na de veroveringen van Julius Caesar drukten de Romeinen een blijvende stempel op het gebied dat we vandaag kennen als België en Nederland. Wegen, steden, bestuur, handel en legerdienst: de Lage Landen werden in enkele eeuwen tijd omgevormd van een verre grenszone tot een sleutelregio van het West-Romeinse Rijk.

In deze meeslepende lezing neemt historicus en archeoloog Robert Nouwen u mee naar het leven aan de noordgrens van het Imperium. Van de brutale expansiepolitiek van keizer Augustus tot de bloeiende steden Tongeren, Nijmegen en Voorburg, en van de Pax Romana tot de crisissen die het Romeinse gezag uiteindelijk deden verdwijnen.

U ontdekt niet alleen hoe diepgaand de Romeinse invloed was, maar ook de keerzijde van de overheersing: oorlogen, opstanden, militaire controle en epidemieën. Bovendien werpt deze lezing een verrassend nieuw licht op de zogenaamde “val” van het West-Romeinse Rijk, waarbij hardnekkige mythes worden doorprikt.

Rome en de Lage Landen brengt voor het eerst alles samen wat we weten over onze regio in de Romeinse tijd – een verhaal vol macht, samenwerking, conflict en transformatie.

Spreker:

Robert Nouwen, geboren op 20 maart 1959 in Bree, groeide op in Heusden-Zolder, waar hij zijn schooltijd doorbracht, eerst in de Gemeentelijke Jongenschool in Heusden-Centrum en vervolgde in het Heilig-Hart-College in Heusden-Berkenbos. Hij studeerde geschiedenis en archeologie aan de Katholieke Universiteit Leuven, waar hij in 1993 onder leiding van Prof. Dr. Hubert Devijver zijn doctoraat behaalde met een proefschrift getiteld “De Tungri in het Imperium Romanum.”

Robert Nouwen was gedurende vier jaar werkzaam in het onderwijs. Sedert 1987 was hij professioneel actief in de museum- en erfgoedsector als conservator van het Gallo-Romeins Museum Tongeren (1987-1998), collectiebeheerder van het Openluchtmuseum Bokrijk (1998-2009) en archivaris van de Provincie Limburg (2009 -2014/2021-2023). Van 2014 tot 2019 was hij directeur erfgoedcollecties van de Koninklijke Bibliotheek van België.

Op dit ogenblik is Robert Nouwen actief als onafhankelijk onderzoeker en auteur. Hij publiceerde talrijke bijdragen op het vlak van Gallo-Romeinse archeologie en geschiedenis, landelijke geschiedenis van de negentiende en de vroege twintigste eeuw en museologie. Zijn recentste boeken zijn België in oude prenten (red. 2017), De Romeinse heerbaan (2021) en Ambiorix tegen Caesar (2023).

Robert Nouwen is lid van de Koninklijke Academie voor Archeologie en Kunstgeschiedenis van België.

Iedereen met interesse in geschiedenis, archeologie en het Romeinse verleden van onze streken is van harte welkom!

Praktische Informatie

Aan de hand van een reeks goed gedocumenteerde casussen belicht spreker Thieu Wieërs de historische evolutie van misdaad, misdrijf en straf in onze regio. Daarbij gaat de aandacht niet alleen uit naar de gepleegde feiten, maar ook naar de betrokken personen: zowel daders als slachtoffers die uit dit gebied afkomstig waren.

Een centrale vaststelling is dat de aard van de misdrijven doorheen de eeuwen opvallend weinig veranderde, terwijl de opvattingen over schuld, boete en bestraffing ingrijpende transformaties ondergingen.

De lezing behandelt onder meer het gebruik van pelgrimages als straf- of verzoeningsmiddel, met bestemmingen als Jeruzalem, Rome en Compostella, maar ook meer regionale bedevaartsoorden zoals Wilsnack en Keulen. Daarnaast komt een “peijs” in Neeritter uit 1538 aan bod, evenals de oprichting van een zoenkruis na een dodelijk geweldsdelict.Verder wordt stilgestaan bij de vrouwengratie in Thorn van 15 mei 1651 naar aanleiding van een moordzaak, en bij de brandstichting in de Uffelsemolen en de moord op een dienstmeid door Jacobus Hallen, met bijzondere aandacht voor de gerechtelijke afhandeling in 1726.

Een belangrijk onderdeel vormt de bespreking van de bokkenrijderszaken uit Thorn en Geistingen (1785) en uit Neeroeteren (1790), met een late uitloper in Antwerpen in 1793. Deze dossiers maken duidelijk hoe sterk de rechtspraktijk kon verschillen tussen de lokale schepenbanken en het later ingevoerde Franse gerecht.

Ten slotte komen de guillotinering van drie inwoners uit het kanton Maaseik in Luik in 1798 aan bod – een primeur in de regio – evenals een late brandbrief uit 1822, geschreven door Mathijs Verkennis uit Hunsel aan Simon Bullens uit Stramproy.

Samen tonen deze voorbeelden een langzame maar fundamentele verschuiving: van openbare en vaak gruwelijke lijfstraffen naar vrijheidsstraffen, die de opkomst markeren van een moderner en meer gecodificeerd strafrecht. Met deze lezing deelt Thieu Wieërs zijn kennis en inzichten met ons, en nodigt hij uit tot een verdiepend begrip van het verleden van onze streek.

Spreker Thieu Wieërs

De heer Thieu Wieërs (Geistingen, 1942) was wiskundedocent bij het toenmalige Kruisherencollege in Maaseik en bouwde daarnaast gedurende meerdere decennia een indrukwekkende reputatie op als heemkundige en genealoog. Hij geldt als een autoriteit op het vlak van de lokale en regionale geschiedenis van Midden-Limburg en Belgisch-Limburg.

Hij is al 20 jaar mede-animator van de Cultuurhistorische Zomer en is al jarenlang docent van cursussen genealogie, waarin hij zijn expertise en methodiek op een toegankelijke en didactische manier overdraagt aan een breed publiek. In december 2022 kreeg hij de Cultuurprijs van de gemeente Kinrooi en de gouden speld van het LGOG voor zijn jarenlange inzet voor erfgoed, cultuur en geschiedenis.

Door zijn grondig archiefonderzoek, talrijke publicaties en lezingen heeft hij een blijvende bijdrage geleverd aan het bewaren en ontsluiten van het lokale erfgoed. Zijn werk wordt gekenmerkt door historische nauwkeurigheid, inhoudelijke diepgang en een sterke betrokkenheid bij de gemeenschap.

Praktische informatie