Op maandag 4 maart 2024 organiseert de Stichting de Aldenborgh weer een lezing. Dit keer gaat het over het prehistorische grafveld op de Boshoverheide bij Weert. Liesbeth Theunissen, senior onderzoeker bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort, houdt de lezing.  De lezing begint om 19.30 uur en vindt plaats in Hotel-Brasserie Antje de Statie, Stationsplein 1 in Weert. De toegang is gratis.

Prehistorische grafveld Boshoverheide

Het prehistorische grafveld op de Boshoverheide bij Weert staat bekend als een van de meest uitgestrekte urnenvelden van Noordwest-Europa. Met ruim 150 gerestaureerde grafheuvels is het een zichtbaar archeologisch monument dat sinds 1968 wettelijk is beschermd. In het kader van het onderzoeksprogramma Odyssee, uitgevoerd in 2011-2012, is veel van het oude onderzoek bijeengebracht, geanalyseerd en gebundeld tot een synthese. Daaruit blijkt onder meer dat de Boshoverheide een ware schatkamer is, vol met allerlei bijzondere elementen.

Er liggen 400 urnheuvels, met 111 crematiegraven en 13 afgedekte brandstapels. In het eerste deel van de lezing wordt teruggeblikt op prehistorische begravingsrituelen in het algemeen en het grafveld van de Boshoverheide in het bijzonder.

Na de pauze wordt ingegaan op de nieuwe methoden en technieken die vandaag de dag steeds meer worden ingezet, en die vaak verrassende resultaten opleveren. Zo is het mogelijk om met behulp van isotopen meer te zeggen over de mobiliteit van de begraven mensen. Wat ligt er in de toekomst in het verschiet?

Liesbeth Theunissen

Liesbeth Theunissen studeerde culturele prehistorie aan de Universiteit Leiden. In 1999 is zij gepromoveerd op een dissertatie over de bronstijdsamenlevingen in de Lage Landen. Sinds 1997 is zij werkzaam bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort als senior onderzoeker voor de late prehistorie (de periode van ca. 3000 tot 12 voor Christus). In haar werk van advies en onderzoek staan de overblijfselen van boerengemeenschappen uit deze millennia centraal.

Praktische informatie

Wat: lezing
Wanneer: maandagavond 4 maart 2024
Tijd: 19.30 uur
Locatie: Hotel-Brasserie Antie van de Statie, Stationsplein 1 in Weert
Deelname: gratis

Ter gelegenheid van de viering van het 17e lustrum van Geschied- en Oudheidkundig Genootschap Aldenborgh komt op zondagmiddag 10 maart a.s. de rijke geschiedenis van Weert weer even tot leven. De 85-jarige Aldenborgh en 144-jarige harmonie St.-Joseph 1880 bundelen voor deze feestelijke gelegenheid hun kennis, kunde en krachten in het Weerter Munttheater voor de presentatie van het jubileumprogramma Wereldse Weertenaren.

Docent van de Aldenborgh-cursus Weerterlogie, auteur en columnist Frits Nies, zal de middag inluiden en duiden middels een gesproken column.

Loop van de geschiedenis

Er zijn niet alleen in de afgelopen 85 jaar, maar ook al (ver) vóór die tijd meerdere Weertenaren geweest met een stip op de horizon (ver) buiten het zicht vanaf de Martinustoren. Ieder op eigen wijze en op eigen plek hebben zij in de wijde wereld een steen(tje) verlegd in de loop van de geschiedenis. Het zijn onze Wereldse Weertenaren die we bij deze gelegenheid terugbrengen voor het Weerter voetlicht.

Portretten

De volgende  vertellers voeren u mee naar de wereld van enkele van die Weertenaren:

• Rob Troubleyn, luitenant-kolonel b.d. en onderzoeker bij Kenniscentrum In Flanders Fields Museum in Ieper (B);
• Alfons Bruekers, publicist en verteller van de Erfgoedgemeenschap Nederweert;
• Peter Korten, onderzoeker en voortrekker van De Aldenborgh Weert.

Zo kunt u onder meer een aangrijpend portret tegemoetzien van een Weerter kindsoldaat die diende in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog. En u ontdekt het leven van een beroemde architect die vanuit Weert afreisde om zijn stempel te drukken op het aanzien van een opkomende wereldstad.

Regisseur/acteur Johan Korten uit Stramproy kruipt in de huid van de eerste Weerter cowboy in het Wilde Westen, bijgestaan door een Amerikaanse acteur uit B-films in wie sommigen van u nog Ronald Reagan zullen herkennen.

Bewegende beelden

De voorstelling wordt verder ingekleurd met gefilmde verhalen en beelden van Weertenaren, geregistreerd door de filmmakerPeter Crins. Zijn visuele bijdragen voegen een extra dimensie toe aan de reis door de geschiedenis van Weert. En ja, Tjeu Jonckers (1905-2011) – wie kent hem inmiddels niet – komt ook weer aan het woord.

Muzikale omlijsting

Op het podium van het Munttheater prominent aanwezig deze feestmiddag rond Wereldse Weertenaren: de in de negentiende eeuw opgerichte Harmonie St.-Joseph 1880 (de kerkelijke). Deze muzikanten spelen onder leiding van dirigent Bart Deckers prachtige uitvoeringen van Les Misérables en Once Upon a Time in the West.

Zangeres Linda Smeets zal in de rol van de legendarische Weerter Antje vanne Stasie een voorproefje geven van Antje – De Musical, die op 17, 18 en 19 mei wordt opgevoerd in de open lucht op het Stationsplein Weert.

Tot slot ook nog een wereldpremière: de uitvoering van fonkelnieuw werk van Weerter componist Frits Kessels jr.

Praktische informatie

De entree bedraagt € 18,50 inclusief pauzedrankje. Kaartjes zijn hier te bestellen.

Telefonisch kunt u kaartjes bestellen van dinsdag t/m vrijdag van 11.00 tot 12.30 uur en van 13.00 tot 17.00 uur door te bellen naar: +31 (0)495 513575. U kunt ook kaartjes kopen aan de theaterkassa, die geopend is op donderdag en vrijdag van 13.00 tot 16.00 uur en één uur voor het begin van elke voorstelling.

Al ruim één procent van de Weertenaren mag zich al Weerterloog noemen. De jongste is 15 en de oudste maar liefst 93 jaar. Door de nog steeds toenemende belangstelling voor het lokale verleden zal er ook in op 20 februari 2024 weer een cursus starten. Weerterlogie, dan weet je wat van je stad!

In een serie van 8 dinsdagavonden verzorgen enthousiaste experts een gevarieerde introductie in cultuur en geschiedenis van Weert. Elke reeks eindigt met de feestelijke installatie van de nieuwe Weerterlogen door uitreiking van een fraai getuigschrift.

Voor wie?

De avondcursus Weerterlogie staat open voor iedereen met belangstelling en een warm hart voor Weert. Er is geen vooropleiding vereist. De opgedane kennis biedt ook een solide basis voor cultuurhistorisch actieve leden van diverse verenigingen.

Met de opgedane kennis kan iedereen na afloop de naaste omgeving verrassen met een inhoudelijke rondleiding door Weert en zo nog meer genieten van stad en regio.

Cursusdata Weerterlogie – voorjaar 2024

Hieronder een overzicht van de dag, de onderwerpen en de deskundige sprekers.

Praktische Info

Tijdstip:                      19.00 tot 21.00 uur

Cursuslocatie:            Antje van de Statie, Stationsplein 1, 6001 CH Weert.
Let op: Door omstandigheden vindt de cursusles op 5 maart plaats in de foyer van het Munttheater – Collegeplein 3 te Weert.

Deelnameprijs:          € 121,-  (betaling geldt als inschrijving).

Aanmelden:               door overmaking van € 121 op bankrekening NL31RABO0176968334 t.n.v.  stichting De Aldenborgh Weert

onder vermelding van ‘cursus’ en uw naam.

Deelname ook graag doorgeven aan ons secretariaat via info@dealdenborgh.nl. 

Met het houden van lezingen, excursies, Gluren bij de buren, symposia, theatershows, cursus Weerterlogie en het uitgeven van boeken geeft De Aldenborgh de Weerter geschiedenis een podium.. “Altijd met een link naar Weert”, zegt voorzitter Peter Korten.

In het ‘clublokaal’, brasserie-hotel Antje van de Statie, vertellen vier leden over hun passie voor geschiedenis en in het bijzonder die van Weert. Het zijn Marianne Langeslag (bestuurssecretaresse SJG), Anneke Ronteltap-Stijnen (oud-docente Nederlands van het toenmalige Bisschoppelijke College) Bouke Kouters (sociaal werker Punt Welzijn) en voorzitter Peter Korten.

Opa’s

Wat opvalt, is de rol die hun opa’s hierbij speelden. Zo bouwde de opa van Marianne Langeslag mee aan de spoortunnel in Weert. “Als ik door de tunnel loop, ben ik best trots. Het voelt een beetje als ‘mijn’ tunnel”, vertelt Marianne. Van kinds-af-aan is Marianne geïnteresseerd in de geschiedenis. “De vraag waar kom je vandaan, prikkelt me. Geschiedenis gaat over mensen en de verhalen erachter.” Marianne heeft de cursus Weerterlogie gevolgd en is sinds 2021 bestuurslid van De Aldenborgh.

Verhalen vertellen

Voor Anneke Ronteltap-Stijnen is geschiedenis vooral verhalen vertellen. Hoe gingen mensen met elkaar om? Hoe plaats je iets in de tijd? Ze weet nog dat haar opa van haar opa van moederskant imker was en bijen hield op de Boshoverheide. “Bij toeval groef hij daar urnen op uit de grond. Urnen die nu nog steeds in het museum liggen.” Anneke is sinds 2000 lid van De Aldenborgh en was van 2002 tot 2010 bestuurslid.

Nieuwsgierig

De opa van Bouke Kouters was een goede verhalenverteller. “Hij wakkerde de interesse bij mij aan voor alles wat er niet meer was.” Archeologie is helemaal zijn ding. Het begon met de opgravingen op Kampershoek in 1996. “Ik ben nieuwsgierig naar waarom mensen doen wat ze doen en waarom de dingen zijn, zoals ze zijn.” Tijdens het archeologisch onderzoek in de Paterskerk kwam Bouke in contact met Peter Korten en sinds 2018 is hij bestuurslid van De Aldenborgh.

Mijlpalen

In 1939 werd De Aldenborgh opgericht door onder andere de burgemeesters van Weert, Stramproy, Nederweert paters Franciscanen en ‘professoren’ van het Bisschoppelijk College. De naam is ontleend aan het eerste kasteel van de graven Van Horne aan de Biest in Weert. Het genootschap was een gesloten club met een wetenschappelijke inslag. “Een ballotagecommissie besliste of je lid mocht worden”, herinnert Peter zich, die zo’n veertig jaar lid van De Aldenborgh is en twintig jaar voorzitter. “Tegenwoordig kan iedereen lid worden en is er aandacht voor de geschiedenis van de stad, maar ook ieder kerkdorp van Weert.” Als mijlpalen noemt Peter het Van Hornejaar in 2018, het ruiterstandbeeld in het kasteelpark, de stamtafel Weert, bal–champêtre en de succesvolle cultuurhistorische zomeractiviteiten Gluren bij de Buren. Bijzonder is ook dat het eerder uitgegeven boek over Antje van de Statie de basis vormt voor Antje de Musical komende mei.

Laagdrempelig

De kracht van De Aldenborgh is de combinatie van inhoudelijk goede evenementen en de sociale cohesie binnen de club. “We zijn laagdrempelig. Vrijheid, blijheid en na afloop wordt er nog gezellig nagepraat aan de bar. Zolang er Weertenaren zijn, blijft De Aldenborgh bestaan.”

De Aldenborgh viert het 85-jarig jubileum op 15 januari met een feestdiner voor de leden. Op 10 maart is het theaterprogramma in het Munttheater en op 25 en 26 mei de tweedaagse excursie naar Ieper (Eerste Wereldoorlog) en de viering van het 500ste geboortejaar van Filips van Montmorency op kasteel Ooidonk in Deinze. (Bron: ViaWeert 10-01-2024). 

Het geschied- en oudheidkundig genootschap de Aldenborgh herdenkt dit jaar dat het 85 jaar geleden in hotel De Engel aan de Korenmarkt te Weert is opgericht. Het jubileumjaar werd op 15 januari jl. geopend met een feestelijke avond met diner bij Brasserie-Hotel Antje van de Statie.

De koks hadden zich bij de gerechten laten inspireren door een menu, dat 6 september 1937 werd gereserveerd ter gelegenheid van een bezoek van leden van het Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap (LGOG) aan Weert.

Welkomstwoord

De 150 gasten werden door bestuursleden van de Aldenborgh verwelkomd en naar de voor hen gereserveerde plaatsen begeleid. Voorzitter Peter Korten heette de gasten welkom en zei blij te zijn met de geweldige opkomst: een volgeboekt huis en een blijk van belangstelling voor de eigen historie en cultuur.

Hij heette in het bijzonder welkom pater Gerard Heesterbeek, franciscaan, Raymond Vlecken, burgemeester van Weert, Jacques van Rensch en Jos Schatorjé, voorzitter resp. vicevoorzitter van het Koninklijk LGOG, Lei Ramakers, de vaste buschauffeur bij excursies van de Aldenborgh, Arjanne van Voorst, beheerster van de website en de koks Paul Silverentand en Emmanuel Mertens.

Vervolgens gaf hij het woord aan pater Heesterbeek en burgemeester Vlecken om de opening van de feestavond te verrichten. Burgemeester Vlecken liet de eer om als eerste te spreken over aan de vertegenwoordiger van de geestelijke stand.

De openingstoespraken

Pater Heesterbeek opende met de Franciscaanse groet: pace et bene (vrede en alle goeds). Hij was op verzoek van Peter Korten in vol ornaat, de bruine Franciscaner pij, een langzamerhand verdwijnend verschijnsel in het straatbeeld van Weert, waar de Franciscaner orde zich in 1461 had gevestigd.

Wat betreft burgemeester Vlecken onthulde hij dat die in zekere zin ook een franciscaan is. Hij heeft immers zijn middelbare schoolopleiding genoten op het Bernardinus te Heerlen, van oorsprong een school van de franciscaanse broeders. Hij feliciteerde de Aldenborgh met zijn jubileum en wenste het genootschap succes en een mooie toekomst. Burgemeester Vlecken bevestigde dat hij franciscaans bloed in de aderen had. Hij feliciteerde de Aldenborgh met zijn jubileum en benadrukte het belang van de Aldenborgh voor de Weerter gemeenschap.

Kort na zij benoeming als burgemeester van Weert had hij op een bijzondere manier kennis gemaakt met de Aldenborgh. Hij had een uitnodiging gekregen om het ruiterstandbeeld van Philips de Montmorency in Bocholt op te halen. Uiteraard had hij gevolg gegeven aan de uitnodiging. Het beeld werd met een huifkar in Bocholt opgehaald. Behalve het beeld werden er ook enkele kratten gekoeld bier van de plaatselijke brouwerij aan boord gehesen. Tot zijn schrik bemerkte hij dat het bier snel op was en dat er bij de tocht naar Weert nauwelijks rekening werd gehouden met verkeersregels; en dat met hem als eerstverantwoordelijke voor openbare orde en veiligheid aan boord. Er waren bijvoorbeeld geen verkeersregelaars ingeschakeld. Peter Korten merkte op dat dat wel het geval was. nl. de schutterij van Bocholt, hetgeen tot enige hilariteit bij de gasten leidde. Maar de tocht verliep verder “vleckeloos”.

Het menu

Meester-kok Emmanuel Mertens, geboren en getogen in het pand van Antje van de Statie, gaf een toelichting op het menu.

Het voorgerecht: potage à la reine (koninginnensoep), oorspronkelijk gemaakt van paddenstoelenbouillon, gevogeltebouillon en amandelbouillon met groente. Deze avond staat een wat eenvoudiger potage à la reine op het menu.

Het hoofdgerecht: rundertong of parelhoen. Rundertong wordt beschouwd als orgaanvlees maar is in feite spiervlees. De tong van een rund is immers de hele dag in beweging.

Het parelhoen is klaargemaakt op de wijze van Coq au vin. Het dessert: een stoofpeertje met ganache, zacht van structuur, en vanille-ijs.

Na het uitbrengen van een heildronk opende Peter Korten de tafel, niet met een uitgebreid gebed zoals vroeger gebruikelijk was maar met een citaat van de legendarische pater Willem Sangers: “Heer, ge weet hoezeer wij u beminnen, laat ons daarom maar snel beginnen”.

De Rogstaekers

Na de potage werden de gasten verrast met een bezoek van de 78ste Stadspreens Ruud I  – kleinzoon van Daan Tuuënisse vanne Binnenmuuële – van De Rogstaekers met gevolg waaronder Vorst Jasper Heesakkers.

Na het belang van De Aldenborgh als hoeder van het cultureel erfgoed benadrukt te hebben, onderscheidde de Rogstaekersprins Peter Korten met de Orde vanne Boonte Muuële. Peter overhandigde daarna een exemplaar van het boek “Parel van de heide” van Frits Nies aan de prins.

Bart Maes, President van de Samenwirkende Limburgse Vastelaovesvereniginge (S.L.V.), bracht naar voren dat in 1619 in Weert al vastelaovend gevierd werd. En nu, in 2024, is Weert de opvolgster van Keulen als Carnavalshoofdstad van Europa. Ook het S.L.V. verleende Peter Korten een onderscheiding van groot formaat.

De sectie Oeganda

Vervolgens werden foto’s getoond met Jean Kiggen, een jongen uit Laar, die na zijn priesterwijding naar de missie in Oeganda is vertrokken. De bevolking van Weert bleef hem steunen en zorgde zelfs voor een kapelboot op de Nijl. Pater Jean Kiggen leek in het tijdperk van Amin Idi in vergetelheid te zijn geraakt te zijn. Gebleken is echter dat zijn naam in Oeganda nog voortleeft in de Fr. John Kiggen Memorial Colleges. Recent is zelfs ontdekt dat de Aldenborgh ook in Oeganda een afdeling heeft.

Deze sectie Oeganda feliciteerde in een filmpje met een enthousiaste, levendige dans de Weerter Aldenborgh met zijn 85-jarig jubileum.

Een danser droeg daarbij een bord met een in foutloos Wieërts geschreven felicitatieboodschap. Ze zouden zo lid kunnen worden van Veldeke Wieërt. Aan de uitspraak van het woord “gruuëts” moet nog wel wat aandacht worden besteed.

Nota Bene: het bestuur van de Aldenborgh overweegt om leden van de sectie Oeganda uit te nodigen voor het volgend jubileumdiner. De bestuursleden aarzelen nog over een bezoek aan Oeganda, bevreesd als zij zijn dat ze daar halfnaakt een dans moeten opvoeren.

De tafelredenaars

Een drietal “tenoren”- beter gezegd “nestoren” – van de Aldenborgh hield tussen de gangen door korte causerieën.

Mr. Herman Mathijsen vertelde dat hij in 1964 lid was geworden nadat hij in 1963 een

lezing had gehouden over de Sint Martinuskerk. Zijn hobby is genealogie. Hij verhaalde hoe hij in verloren gewaande familiearchieven van de adellijke familie de Riquet de Caraman die een speciale band met Weert heeft, onderzoek heeft gedaan. Deze familie verkocht in 1841 de ruïne van kasteel de Nijenborgh aan Louis Beerenbroek, voormalig burgemeester van Weert.

Ook hij onderstreepte het belang van de Aldenborgh voor Weert. Verder bracht hij enkele desiderata voor verder onderzoek naar voren, zoals dat naar het Frans kadaster. Hij pleitte ook voor het bewaren en toegankelijk maken en houden van het oeuvre van Emile Haanen. Peter Korten kon hem wat dat laatste betreft geruststellen.

Mr. Thijs Stultiëns vertelde over het drukke leven van zijn vader als “köster” van de Sint Martinuskerk. Door de week waren er s`ochtends drie missen, om 6.30 uur, om 7.30 uur de kindermis en om 8.15 of 9.00 uur nog een mis. Vaak werden die dan gevolgd door een begrafenis- en/of huwelijksmis.

Begrafenismissen werden soms snel opgevolgd door huwelijksmissen. Het was dan een uitdaging om de parafernalia van de begrafenismis op te ruimen en voor de huwelijksmis de loper van het altaar tot de kerkdeur rimpelloos uit te rollen.

Er vonden ook nog zogenaamde stille missen in de zijkapellen plaats. Die werden opgedragen door priesterleraren van het Bisschoppelijk College en door missionarissen die tijdelijk in Weer verbleven. `s Middags was er haast iedere dag om 15.00 uur een doopplechtigheid en om 17.00 uur een lof.

`s Zondag begonnen de missen iets later en was er om 9.15 uur een plechtige hoogmis met drie heren, gevolgd door stille missen met preek. Aan priesters was er in die tijd geen gebrek. De taken van de koster waren onder meer het klaarleggen van de misgewaden en het heilig vaatwerk (kelk, pateen, ciborie), inspectie van het kerkgebouw en ophalen van de gezinsbijdragen. De scheiding tussen kerk en staat was in Weert niet helemaal doorgevoerd: de priesters kregen een stipendium van de gemeente.

Ir. Alfons Bruekers hield een verhaal met als titel: “Nog lang niet uitgeteld”. Als vroeger iemand de leeftijd van 80 jaar bereikt had, hield men op met tellen. Zo`n leeftijd kwam nauwelijks voor. Een dergelijk persoon werd octogenarius genoemd, ongeacht hoeveel jaren hij boven de 80 was. Dat gold niet voor de Aldenborgh. Die was het aan zijn stand als historische vereniging verplicht de juiste leeftijd bij te houden.

Hij vertelde dat de Nederweertenaren, die zich met vastelaovend Pinmaekers noemen, de uitvinders van de kalender waren. Als zij vroeger in de Peel turf gingen steken, staken zij iedere dag een houten pin in de gestoken turf. Als er zeven pinnen gestoken waren, was het zondag en tijd om naar de kerk te gaan.

Veel verder ging de telkunst in Nederweert blijkbaar niet, want bij de viering van een aantal jubilea in Nederweert zat men er wel eens flink naast, zoals bij de viering van 100 jaar aanwezigheid van de zusters Franciscanessen en de viering van 100 jaar muziekbeoefening. Ook de datering van de eerste steen van de Sint Lambertuskerk leverde de nodige jaartallen op.

In 1933 ontstond er in Nederweert een conflict tussen twee jonge vaders over het antwoord op de vraag wiens kind de 7000^ste inwoner van de gemeente Nederweert was. De 7000^ste inwoner zou een spaarbankboekje met 25 gulden krijgen. De vraag was wat telde: het tijdstip van de geboorte of van de geboorteaangifte bij de gemeente.  Burgemeester Van Uden besliste dat het tijdstip van de aangifte doorslaggevend was. Dat viel bij de vader, wiens kind het spaarbankboekje misliep, niet in goede aarde. De kwestie liep zo hoog op dat er met een hagelgeweer op de burgemeester, die in zijn blote bast voor een raam stond, werd geschoten. Hij overleefde die aanslag maar wel met een enigszins korrelig lijf.

Alfons sloot af met drie conclusies:

1. tellen lijkt niet de sterkste kant van inwoners van het Land van Weert;

2. maar dat geldt niet voor de Aldenborgh. Die kan wel goed tellen;

3. de Aldenborgh als octogenarius-plus is springlevend en nog lang niet uitgeteld.

De jubilarissen

Na het voortreffelijk dessert was het woord aan mr. dr. Jacques van Rensch, voorzitter van het LGOG. Hij prees zich gelukkig een groot aantal leden van het LGOG te mogen feliciteren met hun langjarig lidmaatschap van het LGOG. Hij spelde hen een LGOG -speldje op voor hun 25, 40 en 50-jarig lidmaatschap. Een bijzonder woord was er voor Herman Mathijsen. Die was 60 jaar lid, een zeldzaamheid. Zo zeldzaam dat er zelfs geen LGOG-speldje voor bestond. Het LGOG had daarom speciaal voor deze jubilaris een oorkonde laten vervaardigen, die hij aan Herman Mathijsen overhandigde.

De jubilarissen van het LGOG zijn:

60 jaar

mr. H.J.M.E. Mathijsen

50 jaar

F.W.J.H. van Tuel sr.

L.A.M. Stroekxs van den Broek

P.M. Roost

40 jaar

J. van Cauteren

H. LInskens

P.M.M. van Wegberg

A.M.G.C. van Wegberg-Veugen

H.P.B. Haex

F. Veugen

P.J.G.A. Hermans

25 jaar

A.H.M. Verheggen

G.J.E. van Diepen

J.H.M. Peeters

F.H.A. Peeters-Munnecom

Na het eerbetoon aan de jubilarissen eindigde de feestelijke en geslaagde avond, waarvan de bezoekers hebben genoten en goede herinneringen aan hebben overgehouden.

N.B. Veel dank aan het personeel van Antje van de Statie dat er op een voortreffelijke manier in geslaagd 150 gasten van heerlijke spijzen en dranken te voorzien.

Slot

De avond kan niet beter beschreven worden dan met de woorden in een reactie van een bezoeker uit het verre, kille Holland.

“Het was een geweldig feest, echt een groot feest. De organisatie was perfect, de toespraken humorvol en informatief. En het menu was een feest; 85 jaar geleden wisten ze hoe het moest en op 15 januari 2024 was dat nog altijd zo”.

Dit jaar herdenken we dat 85 jaar geleden het geschied- en oudheidkundig genootschap De Aldenborgh in hotel De Engel aan de Korenmarkt in Weert werd opgericht. Het is inmiddels een traditie dat we om de vijf jaar de Aldenborgh-geschiedenis ‘proeven’ en laten herleven.

Zoals u weet, vond de oprichting van De Aldenborgh haar oorsprong in het streekmuseum De Aldenborgh, opgericht  in 1935. Op maandag 6 september 1937 kwamen leden van het Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap voor een excursie naar Weert en bezochten het museum. De ontvangst van het gezelschap vond plaats in het gemeentehuis.

Burgemeester mr. W. Kolkman verwelkomde de gasten. Hij was toen al ruim 25 jaar burgemeester van Weert maar sprak de woorden:

“Voor ’t eerst in mijn ambtelijken loopbaan, dat ik zoo’n uitgelezen gezelschap van wetenschappelijke mannen, binnen de muren van Weert mag begroeten.”

Het gezelschap dineerde in Hotel Jan van Weert en de gezusters Meeuwis kookten. Dit bezoek stimuleerde een aantal Weertenaren tot verdere bestudering van de historie van Weert. Anderhalf jaar later was de oprichting van een plaatselijke geschiedenisvereniging (6 maart 1939) een feit.

Het menu van maandag 6 september 1937 is bewaard gebleven. Wij nodigen u uit om samen met ons daarvan op maandagavond 15 januari a.s. om 18.00 uur in ons clublokaal Antje van de Statie te genieten. Kok Paul Silvertand van Silverlicious en ons lid, sterrenkok Emmanuel Mertens maken hun interpretatie van het menu dat de gezusters Meeuwis in hotel Jan van Weert in 1937 opdienden. Niet voordat de avond geopend wordt met de heildronk door pater Gerard Heesterbeek.

Tijdens de feestelijke avond zullen enkele jubilarissen worden gehuldigd door niemand minder dan de erevoorzitter van het Koninklijk Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap, drs. Karel Majoor. Heeft Italië de drie tenoren, de Aldenborgh heeft Mr. Herman  Mathijsen, mr. Thijs Stultiëns en ir. Alfons Bruekers. Deze nestors zullen met erudiete toespraken de avond verbaal vullen.

Kosten

Helaas is onze verenigingskas niet toereikend om u het driegangen diner kosteloos aan te bieden. De kosten voor het diner bedragen per persoon:

€ 28,00 voor leden en vrienden van LGOG/Aldenborgh en voor Weerterlogen en hun partners.

€ 30,00 voor andere personen.

Consumpties zijn voor eigen rekening.

Aanmelden

Aanmelding voor het diner dient te geschieden door overmaking van het verschuldigde bedrag voor woensdag 8 januari a.s. naar Rabobankrekening -nummer NL31RABO0176968334 ten name van: Stichting De Aldenborgh te Weert en onder vermelding van: feestdis, aantal deelnemers en uw keuze(s) voor het hoofdgerecht: parelhoen of ossentong. De betaling is uw aanmelding!

De rest van het driegangenmenu blijft een verrassing. Zorg dat u erbij bent, want over deze avond zal nog lang worden gesproken aan de Weerter stamtafels! Wij hopen u te mogen begroeten op deze feestelijke avond!

Praktische informatie

Deze lezing is de laatste activiteit van de stichting De Aldenborgh in 2023. Volgend jaar 2024 is een jubileumjaar. De Aldenborgh bestaat dan 85 jaar. Dat zal gevierd worden met enerzijds een feestdiner volgens een menu uit 1938 en worden bereid onder het toeziend oog van de bekende Weerter meesterkok Emmanuel Mertens. Anderzijds een theatermiddag in De Munt en een tweedaagse reis naar Ieper en kasteel Ooidonk in Deinze. In Deinze wordt gevierd dat Philips de Montmorency 500 jaar geleden in het kasteel geboren is.

Op 4 december 2023 heette Peter Korten, voorzitter van stichting De Aldenborgh, het talrijke publiek en de spreker welkom. De zaal was helemaal vol. Er moesten zelfs stoelen worden bijgeplaatst.

De lezing van Frans Medaer

Frans Medaer uit Lanklaar verhaalde over de geschiedenis van het Maasland vanaf de ijstijd tot en met de Tweede Wereldoorlog. Hij deed dat aan de hand van talrijke korte verhalen en anekdotes, gebracht met flair en humor, en geïllustreerd met veel afbeeldingen. Regelmatig werd er uitbundig gelachen.

De verslaggever beperkt zich hier tot enkele onderwerpen.

In de omgeving van Maastricht zijn drie delen van skeletten van een Mosasaurus opgegraven. Zij hebben de volgende namen gekregen: Bèr, dat vonden Maastrichtenaren een leuke naam, Carlo naar de kraanmachinist die hem opgegraven heeft en Lars de naam van een 12-jarige jongen die het skelet heeft ontdekt.

Als ervaren leraar Latijn vertaalde Frans Medaer voor de toehoorders de eerste zinnen van het boek De bello Gallico van de Romeinse keizer Caesar: Gallia est omnis divisa in partes tres, quarum unam incolunt Belgae, aliam Aquitani, tertiam qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur. Hij haalde chauvinistisch ook het zinsdeel “Horum omnium fortissimi sunt Belgae”: de dappersten van allen zijn de Belgen, aan.

Een rode draad in de lezing waren de pogingen in de loop der eeuwen om de Rijn, Maas en Schelde via

waterwegen met elkaar te verbinden. De Romeinen groeven de Fossa Corbulonis, een verbindingskanaal in Zuid-Holland tussen de Maas en de Rijn. In de 17de eeuw, tijdens de 80-jarige oorlog, werd voor militaire doeleinden gepoogd een kanaal te graven tussen de Rijn en de Maas, genaamd Fossa Eugeniana naar de Spaanse landvoogdes Eugenia in Brussel.

Onder Napoleon werd weer een poging gedaan gedeeltelijk over het tracé van de Fossa Eugeniana maar verder naar het zuidoosten, het ook niet voltooide Grand Canal du Nord.

Bij een foto van het standbeeld van de gebroeders Van Eyck op de Markt te Maaseik vertelde Frans de volgende anekdote.  Als pater Sangers groepen rondleidde in Maaseik hielden ze altijd halt bij het standbeeld van de Van Eycks. Vaak werd de vraag gesteld wie Jan en wie Hubert was. Pater Sangers liet de groep dan plaatsnemen achter het standbeeld en zei: als je Jan roept, dan is degene die zich het eerste omdraait Jan.

Vermakelijk was ook de reden van de bouw van het hotel Beau Séjour aan het kanaal te Lanklaar. Brugwachter Houben had vier knappe dochters. Een familielid, die getrouwd was met de eigenaar van het beroemde Hotel des Anglais te Nice aan de Côte d`Azur, vertelde Houben dat de dochters vanuit het brugwachtershuisje geen goede partij zouden trouwen. Zij ried hem aan een hotel te bouwen.

Houben had daarvoor geen geld, maar geen nood. De hoteleigenaar uit Nice schoot te hulp. Tegenover het brugwachtershuisje werd aan de overkant van het kanaal een prachtig hotel gebouwd, het nog steeds bestaande Beau Séjour.

Het hotel trok chic volk aan, vooral uit Wallonië. De opzet slaagde wonderwel: een dochter trouwde met een mijndirecteur, een tweede met een hoofdingenieur van de mijnen en een derde met een Duitse mijningenieur. De laatste sloeg volgens Frans de grootste vis aan de haak: de baas van de belastingdienst.

Frans Medaer besloot zijn lezing met zijn Boodschap voor een Betere Wereld, een project waar hij na de moorden van Dutroux op Julie en Melissa mee is gestart. De boodschap luidt:

“Wij willen een veilige wereld waarin alle jongeren onder goede begeleiding al hun talenten optimaal kunnen ontwikkelen, om ze nu en later ten dienste te stellen van elkaar, in een geest van solidariteit, vertrouwen en wederzijds respect.”

Deze boodschap is al in 898 talen en talrijke dialecten vertaald, ook in het Ni-jwieërts. Deze versie werd met welluidende stem voorgedragen door Alfons Bruekers.

Als laatste toonde hij een foto van de ietwat losse knoop met de handjes op de Pater Sangersbrug over de Maas tussen Maaseik en Roosteren.

De knoop symboliseert de verbondenheid tussen de beide Limburgen. Hoe harder men aan het touw trekt, hoe steviger de knoop en dus die verbondenheid wordt.

Peter Korten bedankte Frans Medaer voor zijn onderhoudende, interessante en humorvolle lezing. Als stoffelijk bewijs van die dank overhandigde hij hem het boek Weert, parel van de heide… van Frits Nies en het boek In dienst van Napoleons Europese droom van dr. Joost Welten.

Daarmee leek een eind te zijn gekomen aan de activiteiten in 2023. Maar dat was buiten de waard, in dit geval Frans Medaer, gerekend. Hij wilde het laatste woord hebben of beter gezegd de laatste toon zetten. Hij had een piano ontdekt in een hoek van de zaal. Hij nam plaats achter de piano, speelde de eerste noten van het volkslied van beide Limburgen. Na een wat aarzelend begin zong de hele zaal uit volle borst: “Waar in ’t bronsgroen eikenhout, ’t nachtegaaltje zingt; Over ’t malse korenveld …”. Weer een teken van verbondenheid tussen beide Limburgen.

Het Maasland 

De benaming het Maasland of Maasvallei wordt in deze lezing gebezigd voor het smalle, laaggelegen gebied langs de Maas tussen Lanaken in Belgisch Limburg en Thorn in Nederlands Limburg. De Maas scheidt dan wel fysiek de beide Limburgen maar niet de bevolking.

In sociaal en cultureel opzicht zijn er veel overeenkomsten tussen de inwoners van deze regio. Hoewel het dialect plaatselijk enigszins kan verschillen, kunnen de bewoners elkaar zonder problemen verstaan.

Ook in religieus opzicht is er sprake van een zekere eenheid, zeker tot voor kort. 

Frans Medaer zal ons aan de hand van dia`s en anekdotes verhalen over de geschiedenis van deze streek. Beginnend met de oertijd zal hij ons door de eeuwen heen gidsen met aandacht voor de Eburonen, de Romeinen, de Franken, Karel de Grote, het graafschap Loon, het prinsbisdom Luik, de Franse tijd, de Hollandse periode en de beide wereldoorlogen. Ook zal hij aandacht besteden aan de waterwegen, de Maas en de kanalen.   

Zijn lezing is geen opsomming van feiten. De geschiedenis wordt verteld aan de hand van lokale verhalen met een verbindend karakter over echte mensen. Daarin staat de mens met zijn waarden en overtuigingen centraal. 

Hij zal zijn lezing besluiten met zijn “Boodschap voor een Betere Wereld”; een boodschap die al in honderden talen en dialecten verpreid is. 

Frans Medaer is afkomstig uit Lanklaar. Hij was leraar Frans, geschiedenis en Latijn bij de Kruisheren te Neeroeteren en later directeur van die school. Na zijn pensionering heeft hij veel activiteiten ontplooid, onder meer op het gebied van geschiedenis, heemkunde en muziek. Hij is een veel gevraagd spreker.

Op 17 augustus van dit jaar was hij een van de sprekers op het mini-symposium “Het verhaal over het kanaal” (geschiedenis van de Zuid-Willemsvaart) te Bocholt. 

Frans Medaer is een boeiend en gepassioneerd causeur, die zijn verhalen met humor en anekdotes doorspekt.   

Wij hopen u op maandagavond 4 december 2023 bij Antje van de Statie te mogen begroeten.  

Praktische Informatie

Dit najaar heeft Aldenborgh wederom 55 nieuwe Weerterlogen afgeleverd. Daarmee is de grens van zeshonderd gepasseerd, oftewel ruim één procent van de Weertenaren mag zich al Weerterloog noemen. De jongste is 15 en de oudste, afgelopen woensdag voorzien van getuigschrift, maar liefst 93. Door de nog steeds toenemende belangstelling voor het lokale verleden zal er ook in 2024 weer een cursus plaatsvinden in zowel voorjaar als najaar. Op naar de duizendste Weerterloog!

“Dan weet je wat van je stad.”

De zeshonderdste die op dinsdagavond 21 november 2023 een getuigschrift in ontvangst mocht nemen, is de Weerter stadsbrouwer Erwin Strijbosch van de Brouwschuur. Net verhuisd van Tungelroy naar Weert centrum waren hij en zijn partner Karin nieuwsgierig naar het verleden de stad. Erwin ontving uit handen van Aldenborgh-voorzitter Peter Korten een passend historisch document.

“Weerterlogie, dan weet je wat van je stad.”

In een serie van acht dinsdagavonden verzorgen enthousiaste experts een gevarieerde introductie in cultuur en geschiedenis van Weert. Elke reeks eindigt met de feestelijke installatie van de nieuwe Weerterlogen door uitreiking van een fraai getuigschrift.

Voor wie?

De avondcursus Weerterlogie staat open voor iedereen met belangstelling en een warm hart voor Weert. Er is geen vooropleiding vereist. De opgedane kennis biedt ook een solide basis voor cultuurhistorisch actieve leden van diverse verenigingen.

Met de opgedane kennis kan iedereen na afloop de naaste omgeving verrassen met een inhoudelijke rondleiding door Weert en zo nog meer genieten van stad en regio.

Cursusdata Weerterlogie voorjaar 2024:

20 februari                 dr. Henk Hiddink                  – prehistorie en oudheid

27 februari                 dr. Jos Wassink                   – zeventiende en achttiende eeuw

05 maart                     drs. John van Cauteren      – middeleeuwen / Tachtigjarige Oorlog

12 maart                    dr. Joost Welten                    – Franse tijd

19 maart                    Peter Korten                         – negentiende eeuw

26 maart                    drs. John van Cauteren         – Weerter kunst

02 april                      drs. Theo Schers                   – twee wereldoorlogen en interbellum

09 april                      drs. Frits Nies                        – opbouw en afbraak na WO II

Tijdstip:                     van 19.00 tot 21.00 uur

Cursuslocatie:           Antje van de Statie, Stations[plein 1, 6001 CH Weert

Deelnameprijs:          € 121,-  (betaling geldt als inschrijving)

Aanmelden:               door overmaking van € 121 op bankrekening NL31RABO0176968334 t.n.v.  stichting De Aldenborgh Weert

onder vermelding van ‘cursus’ en uw naam

Deelname ook graag doorgeven aan ons secretariaat via info@dealdenborgh.nl