Het Gemeentearchief Weert organiseert in samenwerking met de Sectie Genealogie en de Kring Weert van het LGOG, het LGGI/Aezelprojek en Bibliocenter Weert op zaterdag 14 oktober 2023 van 10.00 uur tot 15.00 uur een genealogische markt in Bibliocenter, Wilhelminasingel 250 te Weert. 

De markt biedt u de kans om met hulp van deskundige vrijwilligers meer te weten te komen over uw voorouders. Dit onderzoek is gratis. 

U kunt gegevens opvragen en inzien tot vijf generaties terug. Uw voorouders moeten ingeschreven hebben gestaan in de gemeenten Budel, Maarheeze, Kinrooi(B) Maaseik (B), Nederweert, Roermond, Roggel, Someren en Weert. 

 Gegevens uit de burgerlijke stand zijn beschikbaar vanaf 1796, uit Doop- Trouw en Begrafenisregisters zelfs vanaf 1550. Verder zijn er kadastrale kaarten digitaal in te zien. 

Om u zo goed mogelijk van dienst te zijn, is het raadzaam om zoveel mogelijk persoonsgegevens van uw ouders of grootouders mee te nemen. Denk daarbij aan de volledige voornamen en achternaam, de geboorte-, huwelijks- en overlijdensdata. Een trouwboekje bevat veel gegevens. Aan de hand hiervan kan het onderzoek naar uw eigen familie van start gaan. 

Programma

10.00 – 10.15 uur: Opening en welkomstwoord 

10.15 – 11.00 uur: Presentatie ‘Hoe start ik mijn genealogische onderzoek?’ door Fred Baltus 

Locatie: Jan-Peeterszaal Bibliocenter – 2e verdieping
LET OP: vanwege een beperkt aantal beperkte plaatsen inschrijven uiterlijk woensdag 11 oktober via: k.krijntjes@weert.nl. 

12.45 – 13.30 uur: Presentatie ‘Hoe start ik mijn genealogische onderzoek?’ door Fred Baltus 

Locatie: Jan-Peeterszaal Bibliocenter – 2e verdieping
LET OP: vanwege een beperkt aantal plaatsen inschrijven uiterlijk woensdag 11 oktober via: k.krijntjes@weert.nl. 

Voor beide presentaties geldt: vol = vol! 

10.00 – 15.00 uur:  Vraag een expert

Locatie: Studiezaal Gemeentearchief eerste verdieping Bibliocenter Wilhelminasingel 250 in Weert
LET OP: aanmelden is hier niet nodig, maar houdt u rekening met enige wachttijd. 

Op 30 september 2023 vond de najaarsexcursie plaats van de GHK Thorn, de kring Weert van het LGOG en De Aldenborgh. De reis ging ditmaal naar kasteel Heeswijk en museum Krona te Uden. De reisorganisatie had wederom voor uitstekend reisweer gezorgd: een zonnetje, gematigde temperatuur en weinig wind. 

Met een volle bus werd met een vertrouwd gezicht achter het stuur, Lei Ramakers, koers gezet naar kasteel Heeswijk. Dat bleek een eindje verwijderd van de parkeerplaats te liggen. Het gezelschap moest zo`n 800 meter over een oude, hobbelige klinkerweg, waar sinds zijn aanleg rond 1840 geen stratenmaker zijn vak meer heeft uitgeoefend, naar het kasteel lopen. In het voormalige koetshuis werden we ontvangen met één kopje koffie en een groot stuk appeltaart.

Het kasteel Heeswijk en de bijbehorende gebouwen bleken perfect gerestaureerd te zijn: een plaatje te midden van een prachtige omgeving. In drie groepen vertelden deskundige gidsen in het kasteel meer over de geschiedenis van het kasteel en zijn bewoners. 

In de elfde eeuw werd er op de plek van het huidige kasteel een motteburcht gebouwd. In de loop der eeuwen is die burcht vervangen door een stenen waterburcht met een dubbele omgrachting. Het kasteel is in de loop der tijd bezit geweest van een twaalftal families.  

Het heeft ook enkele beroemde ‘gasten’ gehad. Prins Maurits sloeg rond 1629 bij het kasteel een kampement op met de bedoeling s`Hertogenbosch op de Spanjaarden te veroveren. Een onderneming die tot driemaal toe mislukte. Meer succes had zijn halfbroer Frederik Hendrik, de stedendwinger, die in 1629 `s Hertogenbosch innam. 

In kasteel Heeswijk werd voor de prins een nog steeds intact zijnde ‘prinselijke’ slaapkamer ingericht. Bijzonder is dat in de slaapkamer voor de prins een ‘plonsplee’ werd gebouwd, een toilet waarvan de inhoud rechtstreeks in de gracht plonsde.  

Een andere beroemde gast was Lodewijk XIV, de zonnekoning, die tijdens het rampjaar 1672 (“redeloos, radeloos, reddeloos”) een nacht in het kasteel verbleef en het daarna liet verwoesten. Hij sloot daar met de Engelsen, het Verdrag van Heeswijk. Na herbouw werd het in 1795 bij de inval van de Fransen door Pichegru weer verwoest. 

In 1835 kocht baron André de Bogaerde, afkomstig uit een rijke Brugse familie, het vervallen kasteel Heeswijk. André de Bogaerde had in 1830 bij het begin van de Belgische opstand de zijde van Oranje gekozen. In 1830 was hij door koning Willem I tot gouverneur van Noord-Brabant benoemd. Hij liet het kasteel herstellen en uitbreiden, ook om zijn uitgebreide kunstcollectie te kunnen herbergen. André de Bogaerde had een spilzieke zoon, die hij tot tweemaal toe van de financiële ondergang moest redden. Twee andere, ongehuwd gebleven zonen bleken het verzamelaarsgen van hun vader geërfd te hebben en gingen ook kunst verzamelen, wat weer tot uitbreiding van het kasteel noopte. 

Het kasteel kwam door vererving in handen van de laatste baron, Willem de Bogaerde. Helaas voor hem was in het testament bepaald dat gedurende 80 jaar het kasteel niet bewoond mocht worden. Willem verbouwde toen maar het koetshuis tot een woning. Hij ging daar met zijn echtgenote, barones Albertine, wonen. Een groot deel van de kunstschatten werd rond 1900 geveild. De veiling duurde vijf dagen en bracht meer dan een miljoen gulden op. Kopers kwamen uit gehele museale wereld in binnen- en buitenland.

Tot de geveilde stukken behoorden ook twee schilderijen van Rembrandt, die zich nu in een museum in Londen bevinden.  

In 1976 werd het kasteel eigendom van de stichting Kasteel Heeswijk, die het prachtig gerestaureerd heeft. Bij de inrichting van het kasteel als museum bleek dat er ondanks de veiling nog ruim voldoende meubilair, schilderijen, kunstvoorwerpen en curiosa aanwezig waren om een prima overzicht te verschaffen van het leven in het kasteel in de tijd van baron André. Een deel daarvan hebben we tijdens de rondleiding kunnen aanschouwen.  

Intermezzo 

Enigszins later dan de planning ,veroorzaakt door de grote interesse in het verhaal van een gids, kon de korte reis naar Uden aangevat worden. Ondanks het daardoor krappe tijdschema voor de lunch was iedereen keurig op tijd terug bij de bus en werd na een korte rit museum Krona bereikt.  

Museum Krona 

Het museum Krona bevindt zich in een gedeelte van het nog steeds in gebruik zijnde klooster van de zusters Birgitinessen in Uden. Het klooster is in 1713 in opdracht van de Birgitinessen, een kloosterorde afkomstig uit Zweden, gebouwd op de resten van een voormalig kruisherenklooster. In het klooster wonen thans nog vijf zuster in afzondering van de buitenwereld.  

De rondleiding gebeurde ook hier door drie deskundige gidsen. Na het levensverhaal van Birgitta, de stichteres van de orde, kregen we onder andere een modern, rijkversierd habijt te zien, ontworpen door de couturier Addy van de Krommenacker, afkomstig uit Uden. De zusters zijn overigens niet van zins een dergelijk habijt te gaan dragen. 

Een ander bijzonder voorwerp was een deken met daarop een torso van een man met een getatoeëerd lijkend gekroond Christushoofd.  

Aandacht trok ook een metersbrede fotocompositie van het laatste avondmaal. Bijzonder is dat de daarop afgebeelde personen allemaal jongens met het syndroom van Down zijn. De maker van de foto, de rus Raoef Mamedov, is na de Russische inval in de Oekraïne gearresteerd en zit waarschijnlijk nu nog in de gevangenis.  

In het museum bevindt zich ook een grote collectie oude schilderijen met religieuze afbeeldingen en standbeelden. Bijzonder zijn de felgekleurde schilderijen uit de zestiende eeuw uit Antwerpen en omgeving, geschilderd in maniëristische stijl. Ook de huidige tijd is goed vertegenwoordigd met onder andere een dubbele, vergulde bokaal opgebouwd uit dierfiguren. 

Verder is er kamer met een serie opengewerkte klokken, met als gewichten voorwerpen uit het dagelijkse leven in terra cotta.  De tijden op de klokken corresponderen met de tijdstippen waarop de Birgitinessen dagelijks hun godsdienstig rituelen hebben.  

Zowel de dubbele bokaal als de klokken zijn vervaardigd door de kunstenaar Guido Geelen, afkomstig uit Thorn. 

In het museum was ook een tijdelijke tentoonstelling Krona als Hoofdzaak. Aan de hand van de tentoongestelde hoofddeksels, schilderijen en foto’s werd de betekenis van hoofddeksels in de sociale rangorde en de ontwikkeling van hoofddeksels geschetst. Speciale aandacht werd besteed aan een hoofddeksel van de voormalige koningin Beatrix. Haar hoofddeksels hadden een min of meer vaste vorm en waren gemodelleerd naar haar kapsel.

Ook waren veel hoeden uitgestald die vrouwelijke parlementariërs hebben gedragen tijdens Prinsjesdag. Daarin is een tendens te bespeuren dat de draagsters de laatste jaren met de hoed ook blijk willen geven van een politieke keuze. Als anekdote werd vermeld dat de ‘traditie’ van de hoedjes op Prinsjesdag is begonnen met Erica Terpstra, die uit solidariteit met de hoeddragende koningin Beatrix ook een hoed ging dragen. 

Slot 

Na afloop van de rondleiding was er gelegenheid om het museum op eigen houtje te bezoeken. Ook kon iedereen een drankje nuttigen in de grote zaal. Daarna bracht Lei Ramakers ons terug naar Weert en Thorn waar we precies op de geplande tijdstippen arriveerden. De deelnemers aan deze excursie hebben kunnen genieten van een boeiende, leerzame en aangename dag. 

Op zaterdag 30 september vindt in de Sint Barbarakerk te Tungelroy een herdenkingsdienst plaats. Na de dienst volgt een uitstrooiing van de as van een van de overlevenden van de crash bij de graven van zijn omgekomen kameraden op het kerkhof te Tungelroy.

Om 19.00 `s avonds is er een lezing over deze tragische gebeurtenis in Café de Hoêskamr, Barbaraplein 4, Tungelroy.

‍“Weltens boek is een uitblinker door zijn schat aan ongepubliceerde informatie, zijn overvloed aan kleurenillustraties, meestal uit de betrokken periode en de bijkomende gegevens, vaak in tabelvorm. Hoogst interessante én aangename lectuur.” Dit is een passage uit één van de vele positieve recensies over het nieuwste boek Dansen rond de troon van Willem I: de hoven in Den Haag en Brussel 1813-1830 van de in Weert geboren historicus, dr. Joost Welten.

‍In zijn nieuwste boek Dansen rond de troon van Willem I: de hoven in Den Haag en Brussel 1813-1830 geven Joost Welten en zijn partner Lena Reyners een inkijk in het toenmalige hofleven. “De koning omringde zich met machtige mensen – met name prinsen en hertogen uit de zuidelijke provincies – om aan het volk te tonen dat de elite achter zijn heerschappij stond”, vertelt hij. Tegelijkertijd maakte die elite zelf graag gebruik van de kansen aan het hof. “De koning organiseerde regelmatig bals met vijf- tot twaalfhonderd genodigden. Tegenwoordig wordt dat als vermaak gezien, maar voor de aanwezigen toen was het gewoon werken, in het huidige jargon: netwerken. Door present te zijn op zo’n feest liet je de wereld zien hoe prominent je was”, legt Welten uit. Hij vergelijkt het met vloggers die een event bezoeken en door middel van video’s en foto’s hun aanwezigheid daar tonen. “Om belangrijk te zijn, moet je op die momenten zichtbaar zijn.”

In het begin van de 19e eeuw telde vooral de aandacht van één persoon: Willem I. “Je moest zorgen dat de koning jou in zijn vizier kreeg. Hij stond aan het hoofd van machtig patronagenetwerk. Hij benoemde en bevorderde elke rijksambtenaar en officier in het leger en de marine, maar ook elke rechter, hoogleraar en diplomaat. Als je het een beetje wilde maken, dan moest je in de gunst van de koning staan”, vertelt Welten.

Vier jaar lang zocht historicus dr. Joost Welten naar vergeten brieven en dagboeken. Zijn vondsten bieden dan ook in 7 uitgebreide hoofdstukken, een indrukwekkende en intieme inkijk in het hofleven rond Willem I. Zij tonen tegelijk de verstrengeling van dat hofleven met landsbestuur en politiek aan.

Tactische dans

Uitsluitend de wekelijkse audiëntie van de koning bezoeken, was niet voldoende. De elite voerde een tactische ‘dans’ uit om hogerop te komen. “Men investeerde voortdurend in zijn netwerken om een voornamere positie binnen de elite te verkrijgen”, zegt Welten. “Wie de koning niet persoonlijk kende, kende misschien wel een hofdame van de koningin, die haar iets kon influisteren. ‘Hoe meer connecties je had, des te sterker je positie was.’

En wie eenmaal een hoge positie dicht bij de koning had bemachtigd, werd zelf weer interessanter voor andere mensen. “Daarom heb ik het boek Dansen rond de troon genoemd”, licht Welten toe. “Er werd niet alleen letterlijk gedanst, maar ook figuurlijk om een steeds centralere positie in het netwerk rond de koning te verwerven.”

Het 520 pagina’s tellend boek is voor € 39,95 verkrijgbaar bij de boekhandel.

De stilte van de coronajaren heeft de honger naar Weerter historie bepaald niet gestild. Integendeel, de cursus Weerterlogie kent inmiddels een voorjaars- én najaarsversie om te kunnen voldoen aan de groeiende belangstelling.

Maar liefst 55 Weerterlogen leverde de laatste aflevering op van de Aldenborghs voorjaarscursus Weerterlogie bij Antje van de Statie in Weert. Weert e.o. telt al ruim 550 Weerterlogen, de jongste is 15 en de oudste 82. Voor alle leeftijden dus!

In een serie van 8 dinsdagavonden verzorgen enkele enthousiaste experts een gevarieerde introductie in de cultuur en geschiedenis van Weert. Elke reeks eindigt met de feestelijke installatie van de nieuwe Weerterlogen, die een passend getuigschrift ontvangen.

Voor wie?

De avondcursus Weerterlogie staat open voor iedereen met belangstelling en een warm hart voor Weert. Er is geen vooropleiding vereist. De opgedane kennis biedt ook een solide basis voor cultuurhistorisch actieve leden van diverse verenigingen. Met de opgedane kennis kan iedereen na afloop bijvoorbeeld familie en vrienden rondleiden door Weert en zo samen nog meer genieten van de stad en regio.

Cursusdata Weerterlogie najaar 2023

Praktische Info

Tijdstip: 19.00 tot 21.00 uur

Cursuslocatie: Antje van de Statie, Stationsplein 1, 6001 CH Weert

Deelnameprijs: € 121,- (betaling geldt als inschrijving)

Aanmelden: door overmaking van € 121 op bankrekening NL31RABO0176968334 t.n.v.  stichting De Aldenborgh Weert

onder vermelding van ‘cursus’ en uw naam.

Deelname ook graag doorgeven aan ons secretariaat via info@dealdenborgh.nl

Praktische informatie

Op donderdagmiddag 17 augustus 2023 wordt een intrigerend mini-symposium georganiseerd in de grote zaal van Parochiehuis Bocholt, gelegen aan Kerkplein 11, 3950 Bocholt. Het evenement, getiteld ‘Het verhaal over het kanaal’, werpt een blik op de rijke geschiedenis van de Zuid-Willemsvaart, een cruciaal element dat onze regio gedurende de afgelopen twee eeuwen heeft beïnvloed.

Het kanaal, dat verbindt en scheidt, heeft een essentiële rol gespeeld in de ontwikkeling van de streek. Het mini-symposium biedt een kans om diepgaand inzicht te krijgen in de verschillende aspecten van de Zuid-Willemsvaart. De toegang tot dit evenement is gratis, en het begint om 14.00 uur.

Het programma belooft een boeiende reis door de tijd:

Alfons Bruekers: zal ons meenemen in de wereld van de Fossa Peellandia, het oudste onvoltooide kanaal.
Joost Welten: deelt het verhaal van Le Grand Canal du Nord, een ambitieuze droom van Napoleon.
Wim Cuppens: belicht de lokale impact en gevolgen van het kanaal op de plaatselijke bevolking.
Frans Medaer: neemt ons mee op een boottocht vol verhalen over het kanaal.
Philip Moreau: onthult de strategische rol van de Zuid-Willemsvaart tijdens de Tweede Wereldoorlog, inclusief de aansluiting met de Peel-Raamstelling.

Tussendoor zal Roel Kwanten, waterkwaliteitsbeheerder bij Rijkswaterstaat, enkele actuele wetenswaardigheden delen over de Zuid-Willemsvaart.

Voor en na het mini-symposium kunnen geïnteresseerden de monumentale St.-Laurentiuskerk van Bocholt bezoeken, waar een tentoonstelling te zien is met foto’s van de zusters van Priorij Klaarland.

Dit waardevolle evenement wordt georganiseerd door de samenwerking van verschillende lokale organisaties, namelijk Heemkundige Kring Bocholt, de Aldenborgh, en kring Weert van het Koninklijk Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap.

Het belooft een informatieve en boeiende middag te worden voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van dit belangrijke kanaal en de impact ervan op onze regio. Parkeergelegenheid wordt aanbevolen op Kerkplein of de parkeerplaats Matthijsplein in Bocholt.

Van de vele bijzondere ijkpunten die Wessem rijk is gaan we er door middel van een wandeling een vijftal onder het vergrootglas bekijken. De totale afstand is iets meer dan 1,5 km. Het parcours is rolstoel- en rollatorvriendelijk.

• Het pronkstuk is de mooie gotische kerk, verwoest in november 1944 en gerestaureerd door architect Frits Peutz. Hij heeft zich bij de restauratie laten leiden door de archeologische vondsten en heeft de twee voorgaande kerken zichtbaar gemaakt. De sluitsteen in de apsis, een tetramorf, een wijwatervat dat geschonken is door paus Leo de 13de, en de Venus van Wessem, tijdens de restauratie gevonden, zijn enkele toppers.
• Het koeienmonument van Dolf Wong dat ‘De wijze koeien van Wessem’ voorstelt, zoals in een artikel van de Katholiek Illustratie van 1934 staat. Koeien die tot 1954 zelfstandig naar de Koeweide of de stal liepen.
• Het havenmonument van Wim Rijvers en de eerste brug in Nederland, die via uitbouw is gebouwd en de oude en nieuwe haven.
• Het oude markante Marktplein met zijn uit maasstenen geplaveid gemeentewapen, gemaakt door Baerke Dierx. Het oude gemeentehuis van architect Lemmens en de aanbouw van architect Corbey uit Thorn.
• De Steenweg met zijn grote handelshuizen van 1613 in Gelderse stijl laten het rijke verleden zien.

Kortom: In de oude en de nieuwe portus aan de Maas valt u van de ene verbazing in de andere.

Organisatie: Stichting De Aldenborgh, Kring Weert van het Koninklijk Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap en Geschied- en Heemkundige Kring ‘Land van Thorn’

Praktische Informatie

Wanneer: dinsdag 8 augustus 2023
Aanvang: 19.00 uur
Verzamelpunt: in de Sint Medarduskerk, Groenstraat 24, 6019 AH Wessem
Deelname: gratis

Gisteravond op 1 augustus waren in het kader van Gluren bij de buren een 160-tal belangstellenden aanwezig in het centrum van Swalmen, waar dhr. Peter Korten (LGOG) de avond inleidde in de St. Lambertuskerk. Henri Smeets hield een korte bloemlezing over Swalmen en zijn historische plekken. Wim Evers gaf een interessante uitleg over de St. Lambertuskerk. Vervolgens ging iedereen op pad om samen met de Swalmengidsen meer te weten te komen over enkele interessante plekken in het mooie Swalmen.

Op het Dr. Crasbornplein vertelde Piet Heijman vol enthousiasme over ‘zijn’ huisarts Dr. Crasborn. Charles Konings had de eer om bij het Mathieu Cordang monument aan de Rijksweg de aanwezigen de verhalen te vertellen over deze uitzonderlijke ‘onbekende’ Nederlandse topwielrenner. Ook deelde hij het verhaal over de eerste Nederlandse personenauto, die is gebouwd in Swalmen door zijn naamgenoot P. Konings, bekend van de latere Machinefabrie en IJzergieterij Konings.

Bij de Brugstraat was het de beurt aan Peter van Cruchten. Hij gaf uitleg over de historie van de brug, de heilige Nepomucenus en het ‘Tolhuis’ naast de kerk, waar je geen tol hoefde te betalen. In het Meulehoes vertelde Henri Smeets over de geschiedenis van dit bijzondere monument dat in vroeger tijden niet alleen als molen diende, maar in het dagelijks leven van vele Swalmenaren een huishoudelijke en sociale functie had. Menig Swalmenaar is hier groot geworden met het uithalen van kwajongensstreken.

Terug op de markt maakten de deelnemers nog een rondje langs alle markante gebouwen aan de markt. Herm (van Pompe Koen) Geraedts vertelde hierover. Hij vergat daarbij niet de smeuïge details over de vele kroegen, die Swalmen rijk was.

Na deze vermakelijke avond zochten velen nog de geopende terrassen op om na te praten over deze editie van Gluren bij de Buren. Een geslaagde en gezellige avond. Tot weerzien in Zjwame.