Na een lange coronapauze heeft De Aldenborgh de draad weer opgepakt van de inmiddels befaamde cursus Weerterlogie. Najaar 2022 leverde zelfs een recordaantal van 45 cursisten op. Met nog de nodige reserves op de wachtlijst. Daarom starten we dit voorjaar meteen ook maar weer met een cursus.

We horen van veel leden dat ze het nadeel van corona hebben omgebogen in het voordeel van meer historische studies. Zo hebben ook hebben velen de archeologische ontwikkelingen bij de Nijenborgh (stadspark), de Aldenborgh (Paterskerk), Kampershoek en Weerterbeek gevolgd.

Dit alles zal zeker stof opleveren voor boeiende presentaties op het podium van De Aldenborgh. Ook lijkt de nieuwsgierigheid geprikkeld naar de geschiedenis in meer algemene zin van de stad aan het kruispunt van Zuid-Willemsvaart en IJzeren Rijn. Voor deze honger naar historie is geen betere voeding denkbaar dan deelname aan de cursus Weerterlogie.

Als vanouds – in het nieuwe normaal

Corona is niet de eerste pandemie die ook Weert aandeed. Ook Spaanse griep, lepra, longpest, rode loop en builenpest, om er maar een paar te noemen, teisterden ooit het Weerterland, met vele duizenden slachtoffers. Dit en veel meer valt te leren in de achtdelige cursusreeks Weerterlogie die gelukkig, mede dankzij de nog steeds groeiende belangstelling, weer van start is gegaan.

Dan weet je wat van je stad

Weert e.o. telt al ruim vijfhonderd Weerterlogen; de jongste is 15 en de oudste 85. Een cursus voor alle leeftijden dus! Wie worden de eerstvolgende Weerterlogen in deze bewogen periode van de wereldgeschiedenis? In een serie van acht dinsdagavonden verzorgen enthousiaste experts een gevarieerde introductie in de geschiedenis van Weert: dan weet je wat van je stad. Alle cursusavonden vinden vanaf nu weer plaats in Aldenborghs ‘clublokaal’ Antje van de Statie. De reeks eindigt traditioneel met een feestelijke installatie van de nieuwe Weerterlogen.‍ De laatste lichting Weerterlogen kreeg op 29 november 2022 het felbegeerde getuigschrift Weerterlogie.

‍Voor wie?

De avondcursus Weerterlogie staat open voor iedereen met belangstelling en een warm hart voor Weert. Er is geen vooropleiding vereist. De aangeboden kennis biedt ook een solide basis voor cultuurhistorisch actieve leden van onze eigen en andere verenigingen. Met deze bagage kan iedereen na afloop bijvoorbeeld familie en vrienden rondleiden door de omgeving en zo samen nog meer genieten van wat het Weerterland dankt aan zijn rijke verleden.

Cursusdata Weerterlogie voorjaar 2023

• 07 maart 2023 – dr. Henk Hiddink – Prehistorie en Oudheid
• 14 maart 2023 – drs. John van Cauteren – Middeleeuwen tot de Tachtigjarige Oorlog
• 28 maart 2023- dr. Jos Wassink – 17e en 18e eeuw
• 04 april 2023 – dr. Joost Welten – De Franse Tijd
• 11 april 2023 – Peter Korten – 19e eeuw
• 18 april 2023 – drs. John van Cauteren – Weerter kunst
• 25 april 2023 – drs. Theo Schers – Wereldoorlog I en II en interbellum
• 02 mei 2023 – drs. Frits Nies – Opbouw en afbraak na WO II

Tijdstip: dinsdagavond van 19.00 tot 21.00 uur
Locatie: Hotel-Brasserie Antje van de Statie, Stationsplein 1, 6001 CH Weert
Kosten: € 121,- (betaling geldt als inschrijving). Voor leden en vrienden van De Aldenborgh € 111,-
Aanmelden: door overmaking van € 121 (of € 111) op bankrekening NL31RABO0176968334 t.n.v. stichting De Aldenborgh Weert onder vermelding van ‘cursus’ en uw naam.

Let op: Uw deelname ook graag doorgeven aan ons secretariaat via info@dealdenborgh.nl of telnr. 0612 69 73 07. Bent u al Weerterloog en wilt u een les op herhaling, mail of bel dit door aan het secretariaat en u bent van harte welkom.

Wij hopen binnenkort ook weer te starten met onze lezingen.

Op vrijdag 9 december bereikte Thieu Wieërs uit Geistingen de leeftijd der sterken. Daags daarna viel hem een verassingsfeest ten deel, waarbij naast zijn gezin, families, bekenden, vele vrienden en prominenten uit de heemkundewereld aanwezig waren.

Want Thieu is geen onbekende in de heemkundewereld in de beide Limburgen. Zo is hij mede-organisator van de Cultuurhistorische Zomer, publicist van talloze heemkundige publicaties en is een autoriteit op het gebied van genealogie. Daarnaast draagt hij al een halve eeuw zorg voor het dorpshuis in Geistingen, wat eveneens zijn geboortehuis is.

In de middag kreeg Thieu de Cultuurprijs van de gemeente Kinrooi uitgereikt door Vlaams minister Jo Brouns en schepen Anita Meerten. Van het Koninklijk Limburg Geschied- en Oudheidkundig Genootschap had het hoofdbestuur hem de zilveren speld toegekend. Die kreeg hij opgespeld door de voorzitter van de Aldenborgh/kring Weert, Peter Korten, met wie Thieu al 16 edities van de Cultuurhistorische Zomers heeft georganiseerd.

Na de gebruikelijke Vlaamse feestredes ging het feest nog lang door.

   

 

 

Meer dan 800 mensen bezochten zaterdag 10 december 2022 het Munttheater in Weert om de film Aber der Kirche passiert nichts, het ‘Magnum opus’ van Peter Crins en Peter Hermans te bekijken.

Aandachtig werd geluisterd naar de mensen, die de oorlog echt beleefd hebben. Aangrijpende verhalen, spanning, soberheid en humor zorgde voor de nodige diepgang en afleiding.

Na afloop waren er lovende woorden, een groot applaus en emotionele felicitaties voor de cineasten. De organisatoren, De Aldenborgh en fanfare Concordia Leveroy kijken terug op een geslaagde Weerter première.

 

 

Ruim veertig cursisten Weerterlogie ontvingen op dinsdagavond 29 november 2022 uit handen van Peter Korten, voorzitter van De Aldenborgh, hun diploma in de Paterskerk aan de Biest. Vanaf nu mogen ze zichzelf Weerterlogen noemen. In acht lessen is de geschiedenis van Weert langsgekomen. Vanaf de prehistorie tot nu. “Het gaat om basiskennis. Het leuke is dat steeds meer mensen geïnteresseerd zijn in de geschiedenis van hun woonplaats. Onder hen ook nieuwkomers en jonge mensen”, verduidelijkt Korten. Bij deze lessencyclus was de jongste deelnemer begin dertig en de oudste drieëntachtig.

Voorafgaand aan de diploma-uitreiking nam Frits Nies de cursisten in de laatste les mee naar het Weert van na de Tweede Wereldoorlog. Aandachtig luisterden ze naar het boeiende verhaal over opbouw en afbraak. “Op dit kaartje van de binnenstad zie je hoeveel historische gebouwen er in vijftig jaar zijn verdwenen”, vertelde Frits Nies, die vanaf het begin betrokken is bij de cursus Weerterlogie. Bij het noemen van Weerter bedrijven en personen klonk regelmatig een kreet van herkenning uit de zaal. “Dingen van vroeger komen weer boven”, lachte een deelnemer. Andere deelnemers benadrukten dat ze door de cursus nu anders door de stad lopen.

In 2023 wordt de cursus Weerterlogie opnieuw aangeboden. Aanmelden hiervoor kan door een mail te sturen naar info@dealdenborgh.nl. Wanneer de data bekend zijn, ontvangt u een inschrijvingsformulier.

‍In de succesvolle reeks Namen en Bijnamen verschenen de afgelopen jaren maar liefst vijf boeken: Biest, Swartbroek, Moesel, Keent en Altweert. In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw waren al boeken verschenen over Boshoven, Hushoven, Vrakker, Laar en Altweerterheide.

Een dorp dat niet kan achterblijven in de reeks boeken Namen en Bijnamen is Stramproy, thans veruit het grootste dorp van Weert. Ad Maes en Bèr Geelen zijn de afgelopen jaren drukdoende geweest om foto’s te verzamelen van de woningen/boerderijen en van de 350 families die er eind 1954 woonden. Een hele klus, maar het is gelukt. Tijd voor een overzichtstentoonstelling.

Uitgangspunt voor de opzet van de tentoonstelling en van het boek zijn de huisadressen uit 1954. In dat jaar kregen alle huizen in Stramproy een echte straatnaam in plaats van enkel een huisnummer en de wijknaam. Stramproy was in 1954 nog een zelfstandige gemeente. Bijna 25 jaar geleden op 1 januari 1998 werd de gemeente Stramproy opgeheven en sindsdien is Stramproy een onderdeel van de gemeente Weert.

Ongetwijfeld zullen ‘Royer mensen’ een groot deel van de personen, die op de tentoonstelling te zien zijn, herkennen. Maar ook voor iedereen uit de andere wijken en dorpen van de gemeente Weert en zelfs voor hen die niet uit Weert of Stramproy afkomstig zijn, maar er nu wonen is het een interessante tentoonstelling.

Op zaterdag 26 en zondag 27 november tussen 10.00 -18.00 uur zal in gemeenschapscentrum ‘De Zaal’, Mariastraat 1, 6039 AW Stramproy, de grote overzichtstentoonstelling te zien zijn. Entree is gratis. Op 1 april 2023 zal het boek verschijnen. Tijdens de tentoonstelling kan men het boek bestellen door de daar aanwezige folders. Graag nodigen wij u uit om op zaterdag 26 november 2022 om 10.00 uur de officiële opening van de tentoonstelling bij te wonen. We zien uit naar uw komst.

De organisatie van de tentoonstelling en de uitgave van het boek zijn in handen van de ‘Stichting Cultuurhistorische publicaties voor de regio Weert’, in samenwerking met ‘Stichting de Aldenborgh Weert’.

Folder Stramproy Namen en Bijnamen 10-11-2022

Twee weken geleden waren wij overdonderd door de grote opkomst bij de vertoning van de prachtige documentaire van Jo Brunenberg over ‘werelddrukkerij’ Koninklijke Smeets Offset. Twee keer volle bak: ’s middags én ’s avonds in het Weerter Munttheater. Meer dan 900 mensen bewezen hiermee dat Smeets nog steeds leeft in Weert.

Na de film waren de bezoekers vol aandacht voor het gesprek dat Frits Nies had met oud-Weertenaar John Caris, voormalig lid van de Raad van Bestuur en CEO van Roto Smeets Groep. Caris deed een boekje open over de teloorgang van Roto Smeets en van de drukkerij in Weert. De makers en ondernemers in het bedrijf moesten het volgens hem uiteindelijk afleggen tegen de aandeelhouders die wilden cashen. Dit zakelijke inkijkje in de ondergang van een ‘wereldbedrijf’ leverde na afloop van het gesprek voldoende stof op voor discussie in de foyer van het Munttheater, waar een heuse Smeets-reünie plaatsvond.

Op vrijdag 18 november 2022 om 19.30 uur gaat de nieuwe filmdocumentaire Aber der Kirche passiert nichts in première van Peter Crins en Peter Hermans. Dit zal plaatsvinden in zaal Pestoeërskoel in Leveroy. Daarna is de film nog in zaal Pestoeërskoel te zien op zaterdag 19 november om 14.00 en 19.30 uur én op zondag 20 november om 14.00 en 19.30 uur.

De Weerter première is op zaterdag 10 december 2022 om 14.00 en 19.30 uur in het Munttheater te Weert. Tickets voor alle vertoningen zijn te koop via deze website en kosten €13,50 inclusief een pauzeconsumptie.

De organisatie is in handen van Fanfare Concordia Leveroy in samenwerking met De Aldenborgh en Koninklijk LGOG.

 

Bekendmaking

De bekendmaking en start verkoop van deze nieuwe filmdocumentaire vandaag (donderdag 22 september) is niet toevallig, maar om meerdere redenen gekozen. Om te beginnen is dit de datum waarop Weert werd bevrijd in de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast wordt er op deze dag het bevrijdingsmonument onthuld in Weert én heeft één van de verhalen op dit monument te maken met de nieuwe filmdocumentaire.

Het Ursulinenklooster aan de Langstraat 20 in Weert herbergde in de oorlog vluchtelingen, onderduikers en Joden. Ondanks vele kloosterlingen van Duitse komaf en een overste van Duitse nationaliteit. Een voorbeeld van die hulp is het onderduiken van de Joodse zusjes Eef en Simone Polak uit Eindhoven, onder de hoede van de Duitse zuster Raphaele in augustus 1942. Na een jaar worden deze zusjes nog op tien adressen in Midden-Limburg ondergebracht, waaronder op de boerderij van Lei en Mien Hermans in Leveroy, de ouders  documentairemaker Peter Hermans.
Kerk in Leveroy, na 15 november 1944, toen ze door de Duitsers werd opgeblazen (Beeldbank WO2 – NIOD)
‍

Over deze nieuwe filmdocumentaire

De Duitsers zeiden: “Aber der Kirche passiert nichts”, toen de geallieerden oprukten en ze uit Leveroy werden verdreven. De foto’s en de historische beelden vertellen echter een ander verhaal …

Documentairemakers Peter Crins en Peter Hermans stopten ruim 25 jaar research in deze filmdocumentaire die boordevol nieuw filmmateriaal en documenten zit. Zoals de ontknoping van de liquidatie van twee Duitsers, waar jarenlang niet of nauwelijks over werd gesproken in Leveroy.

Uitzonderlijk beeld over terugtrekkende Duitsers over het kanaal, Ospelnaren die werden verdreven en in een Leveroyse boerderij in beschietingen terechtkwamen, waarbij twee van hun gastheren werden gedood.

Er zijn verhalen van mensen die in Stramproy en Weert de enorme beschietingen zagen op het door Duitsers bezet gebied achter het kanaal Wessem-Nederweert. Waarna de oversteek over het kanaal volgde om aan de bevrijding van Leveroy en omstreken te beginnen. Tijdens de terugtrekking van de Duitsers, werd de kerk van Leveroy totaal opgeblazen. En in tegenstelling tot Weert en Nederweert, voorkwam pater Crins een bijltjesdag in Leveroy. Hij verdedigde een meisje met een riek, om te voorkomen dat ze kaalgeschoren zou worden.

 

2,5 uur durende filmdocumentaire

Het zijn enkele highlights uit deze 2,5 uur durende filmdocumentaire die ook laat zien dat de inval in 1940 al eerder was voorbereid door Duitse spionnen. Door die spionage trokken de Duitsers om de verdedigingswerken van Weert heen, waardoor vele mensen uit Weert en Nederweert onnodig moesten evacueren. Waarin verder ook nog aan bod komt: Leveroynaren die in concentratiekamp Vught terecht kwamen, de klokkenroof in de kerk, Joodse onderduikers, de luchtoorlog en hulp aan piloten, het verzet, de inkwartiering van Duitse soldaten en het onderdak bieden aan Duitse deserteurs: voor de één een succes voor de ander catastrofaal.

 

Documentairemakers

Peter Crins (tweevoudige winnaar Limburg Filmfestival en winnaar Servaas Huysprijs) en Peter Hermans leverden al meerdere zeer succesvolle documentaires af, zoals onder meer ‘De Meysbergh’, ‘Grensgeval’ en ‘Deportatie in het zicht van de bevrijding’. Researcher Crins stuitte de afgelopen jaren op zoveel nieuw materiaal dat hij niet anders kon dan deze film maken. Gebeurtenissen in zijn dorp waar jarenlang niemand over sprak, kwamen bovendrijven. Informatie diende zich aan en het was ‘kill your darlings’ voor Crins en Hermans die over zoveel nieuw materiaal beschikten.

In 1994 ontstond het idee om een documentaire te maken over Leveroy tijdens WOII. Waar Peter Crins en Peter Hermans aanvankelijk sceptisch waren of ze voldoende materiaal boven water konden krijgen, pleegden ze vlijtig research waardoor het plan toch voldoende body kreeg. Het was overigens Peter Hermans die het vuurtje bij Peter Crins aanwakkerde om films te gaan maken, met vele succesvolle filmdocumentaires van de heren als resultaat.

De onervarenheid bleek veel leergeld te kosten en de analoge kwaliteit was niet bevredigend, maar de passie en interesse in deze vorm van geschiedschrijving was ontstaan. Het onverwachte succes  van ‘Leveroy 1940-1945’ vroeg  om meer en er werd overgegaan op het digitale tijdperk. Een aanzienlijke verbetering. Sommige onderwerpen vroegen om verdieping en er kwam meer en meer materiaal boven tafel. In deze filmdocumentaire Aber der Kirche passiert nichts zit ruim 25 jaar research en opnames.

 

Vertoningen

De voorstellingen in Leveroy zijn te zien op:

‍Vrijdag 18 november  – première – 19.30 uur – zaal Pestoeërskoel, Sillenhoek 4 in Leveroy
Zaterdag 19 november – 14.00 uur- zaal Pestoeërskoel, Sillenhoek 4 in Leveroy
Zaterdag 19 november – 19.30 uur zaal Pestoeërskoel, Sillenhoek 4 in Leveroy
Zondag 20 november – 14.00 uur – zaal Pestoeërskoel, Sillenhoek 4 in Leveroy
Zondag 20 november – 19.30 uur – zaal Pestoeërskoel, Sillenhoek 4 in Leveroy

Tickets voorstellingen in Leveroy kosten €13,50 per stuk en dat is inclusief een consumptie. Klik hier voor het reserveren van kaarten. Er is vrije plaatskeuze en de zaal is een half uur voor aanvang geopend.

 

De Weerter première van de filmdocumentaire zijn te zien:

Zaterdag 10 december – 14.00 uur – Munttheater, Collegeplein 3 in Weert
Zaterdag 10 december – 19.30 uur – Munttheater, Collegeplein 3 in Weert

Tickets voorstellingen in Weert kosten €13,50 per stuk en dat is inclusief een consumptie. Klik hier voor het reserveren van de kaarten bij het Munttheater in Weert. Op de plattegrond kunt u de plaats van uw voorkeur aangeven.

Na een succesvol seizoen strijkt ‘Gluren bij de Buren’ voor de laatste keer in 2022 neer bij de Broekmolen in Stramproy. Op dinsdag 20 september is daar veel historie te bekijken en beluisteren.

Pleisterplaats

Deze watermolen heeft al eeuwen lang een belangrijke functie, sinds de Stiftdames van Thorn hier het molenrecht aan verleenden. Eerst als volmolen voor het lakenambacht, later als graanmolen voor de lokale boeren. Verder is de Abeek, die het water aanvoert ook de grens tussen België en Nederland. Daarom was deze afgelegen locatie ook een pleisterplaats voor smokkelaars en stropers. Daarover wordt ook uitgebreid verteld, en kan men de speciaal daarvoor ingerichte tentoonstelling bekijken.

 

Vijf verschillende sprekers

In totaal zijn er op korte loopafstand vijf verschillende sprekers, die elk over een thema vertellen. Over de molen, het ontstaan van de grens, het lakenambacht, vreemdelingenangst en de historie van de bijzondere natuur hier. Als afsluiter kan het publiek gratis de tentoonstelling bekijken en uitleg krijgen. Die is opgesteld in de feesttent, die ook dienst doet bij het buitentoneel Euver de Grens.

Intredende duisternis

Voor de vaste bezoekers: let op. Vanwege de vroeg intredende duisternis start het evenement al om 18.00 uur, met een open inloop tot 19.00 uur. Er is dus géén centrale start, maar groepen gaan meteen lopen langs de vijf locaties. Er is wel een centrale afsluiting, met een bijzonder optreden van de lokale commiezen.

Gratis deelname

Deelname is gratis, locatie is Grensweg 8 te Stramproy. Er is een route aangegeven via de borden Euver de Grens vanaf de Kerk in Stramproy. Zeer de moeite waard, dus kom gluren komende dinsdag vanaf 18.00 uur op een historische plek in het buitengebied.

Rond 1900 woonde het gezin Stultiens-Teeuwen aan de Molenstraat 18 in Weert. Niemand van hen had destijds kunnen vermoeden dat hun nageslacht de eer zou krijgen wijlen koningin Elizabeth II te mogen schilderen.

Van Parijs tot Londen

In 1901 vertrok één van de zonen uit het gezin, de 21-jarige kleermaker Peter Martinus Stultiens, naar de modestad Parijs. Enkele jaren later verhuisde hij naar Blackburn in Engeland, waar hij een zeer succesvol modebedrijf begon.

Zijn kleinzoon, Jeff Stultiens (1944), werd kunstenaar: portretschilder. In 1985 kreeg hij in de National Portrait Gallery in Londen de John Player Portrait Award (nu BP Portrait Award) uitgereikt en in 1991 werd hij verkozen tot lid van de Royal Society of Portrait Painters. Niet veel later had hij het voorrecht koningin Elizabeth II te mogen schilderen.

Weerterlogie

Geschied- en oudheidkundig Genootschap De Aldenborgh is tijdens het Van Hornejaar in contact gekomen met Jeff Stultiens. Jeff en zijn dochter zijn voornemens om de stad van hun voorouders, Weert dus, te bezoeken.

Ook interesse in de geschiedenis van Weert? Sluit je aan bij De Aldenborgh of volg de cursus Weerterlogie.