De kerkbaljuws (officieel kerkelijke ambt) worden ook wel de suisses genoemd. Zij handhaafden de orde in de kerk. de suisses behoren tot een uitstervend ras. Ze komen weinig aan bod in de media en zijn met uitzondering van de oudere generaties niet gekend, laat staan niet of niet meer bekend. Maar ze vervullen in de hedendaagse katholieke kerk nog altijd een rol van betekenis, op kerkelijke hoogtijdagen als ordehandhaver in de erediensten en als ceremoniemeester bij processies, huwelijken en uitvaarten. Een andere naam voor de suisses is ‘koerezels’. Een verbastering van de Franse spreuk op hun sjerp ‘Coeur et Zèle’, hart en ziel.

In Nederland-Limburg zijn nog 13 suisses actief. Maastricht spant de kroon met 5 suisses in wisselende diensten in de Sint Servaaskerk, 2 in de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek en 1 in de Sint Martinuskerk in Wyck. Verder zijn er nog suisses in Meerssen, Valkenburg, Heerlen, Susteren en Weert. En nog 1 in het Noord-Brabantse Best. In heel België zijn nog 6 suisses actief. Onder andere 2 in Belgisch Limburg: in Hasselt en Tongeren.

Voor zijn boek ‘De Pikman’ dook spreker Xavier Lenaers twee jaar lang in archieven en oude documenten. Kom luisteren naar de geschiedenis, anekdotes en verhalen over de mensen die ooit de orde in de kerk moesten handhaven. Na de lezing kan er in de naastgelegen Sjöttekamer van schutterij Sint Martinus Kessenich worden nagepraat.

 

Praktische informatie

Wat:	Lezing ‘De suisses terug van onder het stof – door Xavier Lenaers
Datum	dinsdag 12 augustus 2025
Tijd:	14.00 uur
Locatie:	Sint Martinuskerk, Kerkstraat 10, 3640 Kessenich (België)
Kosten:	gratis
Parkeren:	vrij parkeren op parkeerplaats aan de Borgstraat

 

Door: heemkundevereniging OOS NAER en Amici Insulae (Vrienden van het Eiland in de Maas, Stevensweert en Ohé en Laak)

Dinsdag 22 juli bracht het programma van de Cultuurhistorische Zomer ons in Stevensweert. Maar liefst 279 bezoekers werden welkom geheten in de Sint-Stephanuskerk door Peter Korten, voorzitter van Stichting De Aldenborgh en coördinator van Gluren bij de Buren, en de bestuursleden van ‘Amici Insulae’, de lokale heemkundevereniging van Stevensweert en Ohé en Laak, ook wel ‘Het eiland in de Maas’.

In groepen werden de bezoekers rondgeleid langs 8 plekken in Stevensweert waar gidsen een korte uitleg gaven:

• De 18^e eeuwse Sint-Stephanuskerk ontworpen door Petrus Rutten met de schitterende glas-in-lood ramen van Charles Eyck
• De maquette van het kasteel van Stevensweert op het Jan van Steffeswert plein. Hier werd ook de rol van zijn bewoner Hendrik van den Bergh, heer van Stevensweert, opperbevelhebber van de Spaanse Zuidelijke Nederlanden en neef van Prins Frederik Hendrik uit de doeken gedaan.
• Reconstructie van een bastion en ravelijn van de vesting Stevensweert. In 1633 werd het middeleeuws Stevensweert zo goed als volledig gesloopt en vervangen door een Spaanse vesting om de opmars van het Staatse leger te kunnen stuiten en controle te kunnen houden over de vaart door de Maas.
• De Hoofdwacht, episch centrum van de vesting met een reconstructie van een strafpaard en de schitterende muurschildering van de Graaf van Hompesch, heer van Stevensweert en Ohé en Laak vanaf 1719, opdrachtgever voor de Hompesche molen en bewoner van Kasteel Walburg te Ohé en Laak.
• Zouaven monument: de Zouaven waren een 19^e eeuws pauselijk leger ertoe gericht om de Kerkelijke Staat te beschermen. Vijf jongemannen uit Stevensweert en Ohé en Laak dienden tussen 1865 en 1870 als zouaaf. Iets verder zien we het standbeeld van dorpsfiguur Peer van de Rat, met de laarzen verkeerd om aan.
• Bij patriciërswoning de Borcht krijgen we uitleg over de veldslag van 1702, een gevolg van de Spaanse Successieoorlogen, welke ertoe leidde dat de Spanjaarden verdreven werden uit Stevensweert, maar tevens de vesting en het kasteel onherstelbaar beschadigde.
• Bij grenspaal 124 en het kanon genaamd ‘dikke Werta’ aan de Maas volgt uitleg over de grensmaas, Houbenhof en hun uitvloedrijke bewoners en het voormalig veerpontje wat hier lag en de verteller graag terug zou zien.
• Tenslotte horen we bij het voormalig gemeentehuis, van de hand van beroemd architect Pierre Cuypers, welke sporen hij en zijn leerlingen hebben achtergelaten op het Eiland in de Maas.

Na afloop konden de deelnemers kosteloos een bezoek brengen aan het Streekmuseum Stevensweert/Ohé en Laak wat gevestigd is in het voormalig gemeentehuis. Het was zeker een informatieve en geslaagde avond!

Bron: bericht op website van OOS NAER

Lees ook het bericht op de facebookpagina van Amici Isulea

Van Thorn, het ‘Witte Stadje,’ is algemeen bekend dat het eeuwenlang is bestuurd door adellijke dames.

Aan het einde van de tiende eeuw gesticht door graaf Ansfried en zijn gemalin Hilsondis, ontwikkelde het klooster zich al snel tot een wereldlijke ‘Stift’, waar alleen dames uit de hoogste adellijke kringen welkom waren. Een hoog-adelijk Stift zou het blijven tot het einde van de achttiende eeuw, toen de Franse revolutionairen er een einde aan maakten.

De abdis en het kapittel bezaten omvangrijke goederen in de vier kwartieren van het Land van Thorn. Naast de abdij en de directe omgeving van Thorn had men bezittingen in Grathem en Baexem, in Ittervoort, Ell, Haler en Molenbeersel én in Stramproy.

De deelnemers krijgen op deze dag de gelegenheid om aan de hand van een korte film kennis te maken met de ontwikkeling van het Stift. Tijdens het bezoek wordt de geschiedenis van de fraaie stiftkerk uit de doeken gedaan. Enkele andere nog zichtbare gegevens laten een stukje van de historie zien in de vorm van geveltekens en u krijgt een kijkje in een patriciërswoning op de Wijngaard. Deskundigen staan klaar om in het Regionaal Historisch Informatie- en Documentatiecentrum (RHIDOC) uitleg te geven over de schat aan voorhanden historische informatie in onder meer doop-, trouw- en begraafregisters, burgerlijke stand, notariaat en schepenbankregisters van een groot aantal plaatsen in Midden-Limburg en het Belgische grensgebied. En het Museum Thorn verbindt op de karakteristieke historische buitenwereld van het ‘Witte Stadje’ met het boeiende verhaal van Thorn.

 

Praktische Informatie

Wat:	Gluren bij de Buren … in Thorn
Datum	dinsdag 5 augustus 2025
Tijd:	19.00 uur
Locatie:	Openluchttheater, Hofstraat 17, 6017 AK Thorn
Kosten:	gratis
Parkeren:	parkeergelegenheid aan de Waterstraat en de Meers