Klooster ursulinen aan de Langstraat te Weert. Foto uit collectie Erfgoed Kloosterleven.
Ongeveer honderdvijftig jaar geleden streken maar liefst 45 Duitse kloostergemeenschappen op Limburgse bodem neer. Zo vestigden zich in 1876 de zusters ursulinen uit het Duitse Dorsten zich in Weert, waar zij ongeveer een eeuw onderwijs voor meisjes hebben verzorgd, op alle niveaus: van kleuteronderwijs via lagere en middelbare school tot avondonderwijs.
Zusters ursulinen in Weert rond 1878. Foto uit collectie Erfgoed Kloosterleven.
De komst van de Duitse kloosterlingen had te maken met een strijd tussen de Pruisische overheid en de rooms-katholieke kerk in Duitsland die bekend is geworden als de Kulturkampf.
Wat was de voorgeschiedenis van die strijd en waarin uitte het conflict zich? En waarom werden de pijlen juist op de kloosters gericht? En vervolgens: waarom vestigden zich zoveel Duitse kloostervluchtelingen in de Nederlandse provincie Limburg? En welke betekenis hebben zij hier gehad? Een belangrijk deel van de Duitse katholieke kerkgeschiedenis heeft zich namelijk op Limburgse bodem afgespeeld.
Deze vragen komen aan bod in de lezing die Peter Nissen op maandag 13 januari 2025 om 19.30 uur zal verzorgen.
De Aldenborgh bezocht op zondag 20 december 2015 Dorsten Met Weerter vlaai in het midden burgemeester Tobias Stockhoff van Dorsten. Foto Ada Schaad.
Spreker Peter Nissen
Peter Nissen.
Kerkhistoricus en theoloog Peter Nissen, geboren in Swalmen en opgegroeid in Linne, is hoogleraar kerkgeschiedenis, spiritualiteitsstudies en oecumenica geweest aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en de Universiteit van Tilburg.
Behalve over zijn vakgebied publiceerde hij ook veel over de regionale geschiedenis van Limburg en Noord-Brabant, waaronder, samen met Hein van der Bruggen, een stadsgeschiedenis van Roermond.
Cursisten Weerterlogie – najaar 2024 – foto Johan Horst
Geboeid luisterden de Weerterlogen in spé onlangs naar docent Frits Nies. In de laatste les van de cursus Weerterlogie ging het over de geschiedenis van Weert na de Tweede Wereldoorlog. Over hoe Weert uit haar slaap ontwaakte. Van stichtstad veranderde in een industriestad. Bedrijven zoals De Bera tricotagefabriek, Verkade, Weerter luciferfabriek De Zwieëgel, meelfabriek, gasfabriek, Wertha brouwerij, scheepswerf, Landbouwbelang etc. vestigden zich hier. Het geheim? Opnieuw was Weert een kruispunt van wegen geworden. Denk aan de aanleg van de Zuid-Willemsvaart, de IJzeren Rijn, intercitystation en de snelweg A2.
Cursisten vertellen
Tot de cursisten behoort de 65-jarige geboren en getogen Weertenaar Johan Sijm. Zijn vader was militair en gelegerd in Weert. Johan heeft altijd in de gezondheidszorg gewerkt. Nu in België. “Doordat ik minder ben gaan werken, heb ik meer tijd. Het boeit me hoe Weert zich door de eeuwen heeft ontwikkeld. Een klein kneuterig stadje, dat tegelijkertijd onderdeel was van de wereldgeschiedenis. Zelf had ik het mooi gevonden als Weert meer met de historische mogelijkheden had gedaan.”
In de zaal zit ook Loeki van Maaren (78), de eerste vrouwelijke burgemeester van Weert. Ze heeft genoten van alle acht de lessen. “Iedere les was boeiend. Mede door de afwisseling van docenten, die het allemaal op hun eigen manier geweldig deden. Je denkt dat je alles weet, maar dat is niet zo.” Nu ze het rustiger aandoet, heeft ze meer tijd om zich in de eigen geschiedenis te verdiepen en boeken te lezen.
Dennis Verstappen (58), geboren en getogen Weertenaar, is facilitair manager op de Philips van Horne. Hij is vooral geïnteresseerd in het ontstaan van Weert in de oudheid. “Het is leuk om te horen wat er allemaal is gebeurd. De cursus is de moeite waard. Zeker als je hart hebt voor Weert.” Zelf wil hij het geleerde graag als stadsgids delen met anderen.
De vriendinnen Mariëtte Stevens en Liliane Heuts vinden het leuk dat ze de cursus samen hebben gevolgd. “Het is leuk om iets van de stad te weten waar je woont. Ongelooflijk hoeveel er is afgebroken.” Elly de Vreeze (74) sprak de middeleeuwen het meeste aan. “Als je van Weert houdt, is het leuk als je er meer over weet.”
“Anders kijken naar je omgeving”
Aan het eind van de avond overhandigde Peter Korten, voorzitter van de geschied- en oudheidkundig genootschap De Aldenborgh de getuigschriften aan de cursisten. “Door de cursus te volgen, ga je anders naar je directe omgeving kijken. Ook ontdek je dat de Weerter geschiedenis meerdere kanten heeft.”
De cursisten mogen zich nu officieel Weerterlogen noemen en zich scharen bij ruim 700 al bestaande Weerterlogen.
Nieuwe cursus Weerterlogie
In februari 2025 start weer een nieuwe cursus. Dit keer op maandagavonden.
03 februari 2025:
dr. Henk Hiddink – prehistorie en oudheid
10 februari 2025:
drs. John van Cauteren – middeleeuwen / 80-jarige oorlog
24 februari 2025:
dr. Jos Wassink – 17de en 18de eeuw
17 maart 2025:
Peter Korten – 19de eeuw
24 maart 2025:
drs. John van Cauteren – Weerter kunst
31 maart 2025:
dr. Joost Welten – Franse tijd
07 april 2025:
drs. Theo Schers – twee wereldoorlogen en interbellum
14 april 2025:
drs. Frits Nies – opbouw en afbraak na WO II
Praktische informatie
wat:
cursus Weerterlogie – voorjaar 2025
wie:
stichting De Aldenborgh
waar:
8x maandagavonden, start 3 februari 2025
aanvang:
19.00 – 21.00 uur
waar:
C-wartier, Beekstraat 54, 6001 GJ Weert
kosten:
121 euro
deelname:
door overmaking van € 121 op bankrekening NL31RABO0176968334
t.n.v. stichting De Aldenborgh Weert onder vermelding van ‘cursus’ en uw naam
[gravityform id=”4″ title=”true”]
De nieuwe Weerterlogen – najaar 2024. Foto’s Arjanne van Voorst
